Zamanın ve Mekânın Esnek Yörüngesi: White Cube Bermondsey’de Gabriel Orozco ve “Chronotopic”
Sıradan bir kâğıt mendil ya da tuvalet kâğıdı rulosu ile altın varaklı bir tempera yüzey arasındaki mesafe, Gabriel Orozco’nun elinde geçirgenleşir. Meksikalı sanatçı, otuz yılı aşan pratiğinde nesnelerin gündelik işlevlerini bozup onları zamanın ve mekânın akışkan birer aracına dönüştürmesiyle tanınır. Londra’daki White Cube Bermondsey, 16 Eylül – 8 Kasım 2026 tarihlerinde sanatçının yaklaşık 200 erken ve yeni dönem yapıtını bir araya getiren “Chronotopic” sergisine ev sahipliği yapıyor.
Sanat tarihçisi ve küratör Briony Fer’in imzasını taşıyan seçki; heykellerden fotoğraflara, asamblajlardan kâğıt üzeri işlere uzanan geniş bir malzeme dünyasını mekâna yayılan bir seyahatname kurgusuyla yerleştiriyor.
Gündelik Ritmlerle Gezegensel Ölçek Arasında
Serginin omurgasını oluşturan “kronotop” (zaman ve mekân birleşimi) kavramı, Orozco’nun bilim kurgu unsurlarından, arkeolojik kalıntılardan ve oyun kurgularından beslenen nesne evrenini ayakta tutan mantığı açığa çıkarıyor. Sanatçı, sanatı kutsal ya da aşkın bir mit olmaktan çıkarıp oyunsal bir deneyselliğe çekiyor. Mikro ölçekteki gündelik malzeme atıklarıyla makro ölçekteki evrensel geometri modelleri aynı düzlemde karşı karşıya geliyor.
Üç kıtaya yayılan bir coğrafi hareketliliğin izlerini taşıyan işlerde zaman; doğrusal, durdurulamaz bir çizgi olarak değil, ileri ve geri döngüler yapan esnek bir kurgu olarak ele alınıyor. Orozco için “daire” biçimi, kompozisyonu donduran estetik bir şekil olmaktan ziyade, sanatı gündelik gerçekliğe açan ve yön bulmaya yarayan hareketli bir enstrümana dönüşüyor.
İkonik Formlardan İlk Kez Sergilenen İşlere
Seçki, Orozco’nun 1990’ların başından bu yana biçimlendirdiği külliyatın mihenk taşlarını İngiltere’deki izleyiciyle ilk kez buluşan çalışmalarla birleştiriyor. Sanatçının enlemesine kesip ortasından bir dilimi çıkararak yeniden birleştirdiği Citroën otomobili La DS (Cornaline) (2013), bir tür retro uzay aracı çağrışımıyla serginin merkez akslarından birini oluşturuyor.
Bunun yanı sıra İngiltere’de daha önce sergilenmemiş olan The Weight of the Sun (2003), Visible Labor (2015) ve Lluvia de Aplausos (2025) gibi yapıtlar; sanatçının Submarine Sunset (2026), Terracotta (2026) ve Red Moon Dial (2026) gibi en son dönem üretimleriyle yan yana duruyor. Orozco, “Zaman yapıta nasıl dahil olur?” veya “Sanat bir zaman yolculuğu biçimi olabilir mi?” sorularına yanıt vermek yerine, nesnelerin kendi zamansal ağırlıklarını izleyiciyle baş başa bırakıyor.
