Berlin’in sanat duraklarından Galerie Thomas Schulte, çağdaş sanatın en katmanlı isimlerinden Walid Raad’ın “Like a rubber rung on a ladder” başlıklı solo sergisine ev sahipliği yapıyor. Raad, galerinin sokağa açılan Corner Space ve Window Space alanlarını kullanarak, iç mekan ile kentin dış dünyasını çarpıcı bir görsel gerilim hattında buluşturuyor. Sanatçının pratiğinde sürekli karşılaştığımız şiddet, hafıza ve kurgu sarmalı, bu sergide de kişisel olanla kolektif olanın birbirine geçtiği bir anlatıya evriliyor.
Çiçeklerin Ardındaki Siyaset: “Better be watching the clouds again and again”
Serginin ön pencere kısmında yer alan Better be watching the clouds again and again, ilk bakışta masum bir botanik kompozisyon gibi dursa da, başlığındaki uyarıcı ton ile izleyiciyi anında tetikte tutmayı başarıyor. Raad, burada bir tür şifreleme sistemini devreye sokuyor. Bir dönem Lübnan ordusunda görevli olan ve kurgusal bir karakter olarak tasarlanan botanikçi Fadwa Hassoun’un hikayesine referans veren çalışma, siyasi liderlerin yüzlerini rengarenk, sembolik anlamları olan çiçeklerin ardına yerleştiriyor.
Siyah-beyaz fotoğraflardaki tarihsel ağırlık ile çiçeklerin canlılığı arasındaki zıtlık, Raad’ın karakteristik üslubunu yansıtıyor. Figürlerin üzerine düşürülen katmanlı gölgeler, resmin içinde bir derinlik yaratarak, politik figürleri hem görünür kılıyor hem de hayali bir düzleme, neredeyse şeffaf bir varoluşa hapsediyor.
Grafiti, Patlama Sesi ve Ters Yüz Edilmiş Bir VW
Corner Space bölümündeki Festival of (In)Gratitude: Love Notes adlı enstalasyon ise çok daha gürültülü ve provokatif bir dille karşılıyor izleyiciyi. Duvarlara, kutlama fişeği gibi fırlatılan, çocuksu ama bir o kadar da tehditkar el yazıları grafitilenmiş. İngilizceden Arapçaya, Rusçadan İbraniceye kadar uzanan bu çok dilli kaos, askerlerin bombalar üzerine yazdığı yazılara bir gönderme niteliğinde. Kalp emojileriyle ve xoxo notlarıyla imzalanan bu saldırgan metinler, milliyetçiliğin ve emperyalizmin o çıplak yüzünü ortaya döküyor.
Enstalasyonun merkezinde ise ters dönmüş, çaresiz bir böcek gibi sırtüstü yatan vintage bir Volkswagen Beetle yer alıyor. Bu araba, Raad’ın eserlerinde çok katmanlı bir sembol: Bir yanda Nazi Almanyası’nın askeri üretim geçmişi, diğer yanda 1980’lerin Beyrut’unda ABD topçuları tarafından kullanılan ağır top mermilerine yapılan sert bir atıf.
Tarihin Katmanlı Hafızası: 1983’ten 2026’ya
Raad’ın sanatı, tek bir anın ya da referansın defalarca bükülüp mutasyona uğramasıdır. Onun eserlerinde 1983 Beyrut’u; 2026 Beyrut’u, Gazze, Tahran, Tel Aviv ve Batı Cephesi ile birbirinin üzerine katlanır. Tarihsel dünya ile doğal dünyanın iç içe geçtiği bu sergide Raad, “Nasıl nefessiz kalmayalım ki?” diye soruyor.
Sanatçı, The Atlas Group projesinden bu yana Lübnan iç savaşının izlerini sürmeye devam ederken, şiddetin imkansız kıldığı hikayeleri ve formları estetize etmeye devam ediyor. Galerie Thomas Schulte’deki bu seçki, sadece bir sergileme değil; tarihin üzerindeki toz tabakasını kaldıran ve şiddetin mekaniğini o sarsıcı boşluklarda yeniden keşfeden bir kazı çalışmasıdır.
Walid Raad’ın “Like a rubber rung on a ladder” sergisi, 20 Haziran 2026 tarihine kadar Berlin’deki Galerie Thomas Schulte’de ziyaret edilebilir.
