Tenin Tene Değmesi: Selüloid Yüzeyinde Yeryüzünün İzleri ve “Yerin Yüzleri” Salt Beyoğlu Açık Sinema’da
Sinemanın dünyayı yalnızca uzaktan izleyen, onu dijital bir lensin ardına hapsederek donduran mesafeli tavrına karşı, yeryüzünün kendi maddeselliğiyle peliküle sızdığı tekinsiz bir buluşmaya şahitlik ediyoruz. İstanbul Experimental’in kurucu direktörü Yavuz Gözeller iş birliğiyle hazırlanan ve 11 Temmuz 2026 saat 15.00’te Salt Beyoğlu Açık Sinema’da izleyiciyle buluşacak olan “Şu Gözenekli Yeryüzü” programı kapsamındaki “Yerin Yüzleri” seçkisi, maddi dünya ile temsil arasındaki sınırları tamamen ortadan kaldırıyor. Bu özel program; ağaç kabuklarının, yaprakların, minerallerin ve güneş ışığının sadece kayda alınacak nesneler olmadığını, kamerasız teknikler ve fotokimyasal süreçler aracılığıyla filmin bizzat dönüştürücü bileşenlerine evrildiğini gösteriyor. Sinema, burada ışığın ve bitki pigmentlerinin birbirine karıştığı geçirgen, organik bir deri gibi soluk alıyor.
Seçkide yer alan filmler, doğanın içindeki kimyasal gizemi doğrudan emülsiyon katmanına taşıyarak benzersiz bir dil inşa ediyor. Karel Doing’in Phytography (2020) ve A Perfect Storm (2022) adlı çalışmaları, ekili arazilerden ve koruma altındaki alanlardan toplanan tohum, çiçek ve yabani bitkilerin yaprak ve saplarının film üzerinde bıraktığı doğrudan izleri araştırıyor; bitki kimyasının kamerasız imkanlarını fitogramlar aracılığıyla keşfe çıkıyor. Bu organik müdahale, Dawn George’un Anthology for Fruits and Vegetables (2019) yapıtındaki ekolojik film işleme ve geliştirme yöntemleriyle birleşerek, 26 farklı meyve ve sebze çeşidinin özünde saklı duran gizli dokuları ve renkleri perdede görünür kılıyor. Bitkisel yaşamın bu mikro kozmosu, Charlotte Pryce’ın 17. yüzyıl botanik çizimlerinden ilham alan üç helyograf çalışması Discoveries on the Forest Floor (2006) ile birleştiğinde, bizi hayali çevrelerin ve doğanın köklerine doğru şiirsel bir yolculuğa çıkarıyor.
Maddi dünyanın pelikülle olan bu fiziksel teması, Florencia Aliberti’nin Daucus Buganvilia (2022) çalışmasında likenlerin, kurumuş çiçeklerin ve orman florasının mikroskobik desenleriyle film şeridini adeta canlı bir organizmaya dönüştürüyor. Agnès Perrais ise Terre Rouge Terre Noire (2024) filminde kum tepelerini, çayırları ve fırtınalı gökyüzünü fotokimyasal işlemler vasıtasıyla zihnimizde yankılanan hayali bir ada manzarasına tahvil ediyor. Seçkinin manifestosal nitelikteki son halkası olan Francisca Duran imzalı It Matters What (2019) ise Donna J. Haraway’in felsefi metinlerinden beslenerek insan ile insan ötesi yaşamın o karmaşık ağını irdeliyor. Duran; buluntu görüntüleri kamera içi animasyon, kontakt baskı ve bitkilerle kaplanmış 16mm filmin doğrudan güneş ışığına maruz bırakılmasıyla üretilen fitogramlar ile harmanlayarak, sinemayı doğanın kendi hafıza kaydına dönüştürüyor.
Herkesin katılımına açık ve ücretsiz olarak gerçekleştirilecek olan bu gösterimler, sinemayı sadece pürüzsüz bir görüntü tüketim nesnesi olarak gören anlayışa karşı, yeryüzünün kendi teniyle verdiği dürüst bir yanıttır. Orijinal dillerinde ve Türkçe altyazılı olarak sunulacak bu deneysel seçki, Temmuz ayının o sıcak gününde Açık Sinema’nın serin karanlığında bizi doğanın konusu olmanın ötesine geçen, filmin dokusunu ve kimyasını bizzat şekillendiren aktif parçalarıyla yüzleştirecek. Eğer siz de endüstriyel formüllerin uzağında, ışığın, kimyanın ve bitkisel yaşamın iç içe geçtiği geçirgen bir sinema deneyimine ortak olmak istiyorsanız, Salt Beyoğlu’ndaki bu benzersiz buluşmada yerinizi almalısınız. Çünkü burada yeryüzü, kendi hikayesini insana ihtiyaç duymadan, doğrudan filmin kalbine yazıyor.
