“Bienal” kelimesini duyduğunuzda zihninizde ne canlanıyor? Dev bütçeli uluslararası pavyonlar, steril beyaz küpler, elitist koleksiyoncular ve şehir dışından gelen yıldız sanatçıların kurumsal şovları mı? Londra’nın köklü sanat kurumu Whitechapel Gallery, bu yaz o bildik şablonu doğrudan reddeden radikal bir pilot projeyle karşımıza çıkıyor: Backyard Biennial: East. Adı üzerinde; sanat bu kez kurumsal küratörlerin steril odalarından çıkıp mahallenin, komşunun ve sokağın gerçek arka bahçesine sızıyor.
Whitechapel Gallery’nin 125. kuruluş yıl dönümünün en önemli amiral gemisi olan bu yenilikçi bienal, sekiz haftalık tamamen ücretsiz bir yaz sanatı festivali olarak tasarlandı. Projenin en büyük iddiası, “bir bienalin ne olduğunu ve aslında kimin için yapıldığını” yeniden tanımlamak.
Kapsayıcı ve topluluk odaklı bir model sunan festivalin mutfak arkasında, kolektif eylemliliği ve sürdürülebilir kültürel altyapıları güçlendirmeye kendini adamış sanatçı oluşumu Kin Structures yer alıyor.
Direnişin ve Zanaatın Hafızası: East End
Birleşik Krallık’ın en genç, en çok etnik çeşitliliğe sahip ve en hızlı büyüyen bölgelerinden biri olan Doğu Londra (East End), toplumsal ve siyasi reformların, yenilenmenin ve tarihsel direnişin kalesi niteliğinde. Burası sadece şairlerin, aktivistlerin ve müzisyenlerin değil; yerel tekstil ve mobilya endüstrilerinin, tarihi birahanelerin ve asırlık Whitechapel Bell Foundry’nin şekillendirdiği muazzam bir zanaat merkezi.
Festival, Doğu Londra’nın geçmişini, bugününü ve geleceğini; göç ve yolculuk hikayeleri, ekoloji, toprak kullanımı, sokak yürüyüşleri, topluluk arşivleri ve ütopik tahayyüller üzerinden kucaklıyor.
Sinagoglardan Kent Çiftliklerine 40 Ortaklı Sahne
Bienal, geleneksel galeri sınırlarını paramparça ederek hayatın aktığı kamusal ve sivil alanlara yayılıyor. İzleyiciler; sergiler, enstalasyonlar, performanslar, açık atölyeler ve özel etkinlikler arasında gezinirken East End’i bambaşka perspektiflerden keşfedecek.
Aralarında Acme, Auto Italia, Bevis Marks Sinagogu Miras Vakfı, Londra Yahudi Müzesi, Göç Müzesi, Spitalfields City Farm, The Somali Museum, The Gilbert + George Centre ve tarihi Tower of London’ın da bulunduğu 40’ı aşkın yerel ortak, kendi kapılarını bu kolektif arka bahçeye açıyor.
Devler ve Yerel Sesler Aynı Kadroda
Bienalin sanatçı listesi, çağdaş sanatın anıtsal isimleriyle yerel aktivistleri ve kolektifleri harika bir dengede buluşturuyor. Bölgenin çok katmanlı kimliğine estetik yanıtlar veren dev kadroda öne çıkan bazı isimler şunlar:
-
İkonik İkililer ve Ustalar: İngiliz sanatının efsaneleri Gilbert & George, Güney Afrikalı görsel aktivist Zanele Muholi, Denzil Forrester, Alvaro Barrington ve deneysel sinemacı John Smith.
-
Çağdaşın Güçlü Sesleri: Sandra Mujinga, Adam Farah-Saad, Ebun Sodipo, Atiéna R. Kilfa, Deborah-Joyce Holman ve Rehana Zaman.
-
Kolektif Ritmler: Asya ve Bengal kültürünü yaşatan OITIJ-JO Collective, Swaraj Music ve asamblajlarıyla dikkat çeken yerel topluluklar.
Backyard Biennial: East, sanatın bir tüketim nesnesi değil, sürdürülebilir bir toplumsal bağ ve ortak bir yaşam pratiği olduğunu kanıtlayan harika bir manifesto. Yaz döneminde Londra planı olan tüm no-26 okurlarının, East End sokaklarında kaybolarak bu kolektif dönüşüme yerinde ortak olmasını şiddetle öneririz.
Festival: Backyard Biennial: East
Geliştirici: Whitechapel Gallery (40’tan fazla yerel ortakla)
Mekân: Doğu Londra (East End) sokakları, galerileri, ibadethaneleri ve kamusal alanları
Tarih: 15 Temmuz – 6 Eylül 2026
