Phoenix Art Museum’da The Way We Came: A Century of Indigenous Art ve Yerli Sanatın İhtişamı

Amerikan Güneybatısı’nın en büyük sanat kurumu olan Phoenix Art Museum, koleksiyon tarihindeki en radikal ve dönüştürücü adımlardan birini attı. Müze, William P. Healey’nin geniş kapsamlı Kızılderili ve Yerli Amerikan Sanatı Koleksiyonu’ndan 185 benzersiz eserin kuruma bağışlandığını duyurdu. Çağdaş sanat dünyasında uzun süre göz ardı edilen ya da etnografik birer nesne gibi müze çeperlerine itilen yerli sanatçıların üretimleri, bu devasa adımlarla birlikte nihayet hak ettikleri modern ve çağdaş sanat kanonunun tam merkezine yerleşiyor. Müze, bu tarihi kazanımı kutlamak adına Ağustos 2026’da kapılarını açacak ve 11 Temmuz 2027’ye kadar ziyarete açık kalacak olan “The Way We Came: A Century of Indigenous Art” başlıklı görkemli bir sergiye hazırlanıyor.

Sergi, sadece estetik bir retrospektif sunmanın ötesinde, düşünsel odağına Anishinaabe kökenli akademisyen Gerald Vizenor tarafından literatüre kazandırılan “survivance” kavramını yerleştiriyor. “Survival” (hayatta kalma) ve “resistance” (direniş) kelimelerinin sarsıcı bir birleşimi olan survivance; yerli halkları sadece geçmişin mağdurları ya da pasif kurbanları olarak gören sömürgeci bakışı tamamen reddediyor. Aksine, onların kültürel canlılığını, bitmek bilmeyen adaptasyon yeteneğini ve aktif varoluş iradesini selamlıyor. Küratörlüğünü Dr. JoAnna Reyes ve eserleri koleksiyonda da yer alan ikinci nesil yerli sanatçı Tony Abeyta’nın üstlendiği seçki, yüz yılı aşkın bir süredir devam eden bu estetik mukavemeti gözler önüne serecek.

“Amerikan Yerlisi sanatı, her zaman bu kıtanın en hayati, en köklü hikayesini anlattı. Teknolojik dönüşümler, eğitim ve kabileler arası bağlar sayesinde durmaksızın hareket etmeye ve kabuk değiştirmeye devam edeceğiz. Bu büyük anlatı, aslında tamamen kolektif bir survivance ve muazzam bir bireysel yaratıcılık hikayesidir.” — Tony Abeyta

Koleksiyonda yer alan Cara Romero (Chemehuevi), Allan Houser (Apache) ve Jaune-Quick-to-See Smith (Konfedere Salish ve Kootenai) gibi anıtsal sanatçıların işleri, yerli sanatının bölgesel bir folklordan ibaret olmadığını kanıtlıyor. Bu tuvaller, heykeller ve fotoğraflar, Kuzey Amerika sanat tarihinin omurgasını nasıl şekillendirdiklerini gösteren estetik birer manifesto niteliğinde. Phoenix Art Museum CEO’su Jeremy Mikolajczak’ın da belirttiği gibi, bu bağış müze envanterindeki devasa bir tarihsel boşluğu kapatırken; kıtanın eksik yazılmış hikayesini tamamlamak ve yerli sanatçıların modern sanatın evrimindeki kurucu rollerini teslim etmek adına atılmış en sahici, en samimi kurumsal adımlardan biri olarak tarihe geçiyor. Ağustos ayında başlayacak bu uzun soluklu sergi, sanatın sadece geçmişi koruma değil, geleceği yeniden inşa etme gücünü keşfetmek isteyenler için Amerika’daki en önemli duraklardan biri olacak.