MacArthur Vakfı’nın sanat, edebiyat ve bilim dünyasında merakla beklenen prestijli “dahi” bursunun (MacArthur Fellowship) 2026 yılı sahipleri belli oldu. Herhangi bir şart koşulmaksızın beş yıl boyunca üçer aylık dilimlerle sunulan 800 bin dolarlık bu ödül, bu yıl yaratıcılığın sınırlarını zorlayan 20 isme can suyu olacak. Bağımsız komitelerin değerlendirmeleriyle belirlenen 2026 seçkisinde, özellikle toplumsal hafıza, adalet ve iletişim biçimleri üzerine odaklanan dört görsel sanatçının varlığı öne çıkıyor.
Sesin ve İşaretin Poetikası: Christine Sun Kim Berlin merkezli ses sanatçısı Christine Sun Kim, işitme engelli bir sanatçı olarak dilin, otoritenin ve iletişimin politik boyutlarını mercek altına alıyor. İşaret dili (ASL) ile Amerikan İngilizcesi arasındaki geçişgenliği devasa duvar resimlerine, panolara ve performanslara taşıyan Kim, kelimelerin üzerindeki iktidar gölgesini söküp çıkarıyor. Sanatçı, “Palm Reader” gibi yapıtlarında “devlet” ya da “kural” gibi otoriter kavramların işaret dilindeki karşılıklarını hareketlendirerek sessizliğe sarsıcı bir ton kazandırıyor.
Eşyanın Hafızası: Rodney McMillian İkinci el yorganlar, bitpazarından toplanmış ev eşyaları ve döküm demir kumbaralar… Los Angeles’ta üreten Rodney McMillian için nesneler, üzerlerine sinen toplumsal yaşanmışlığın birer tanığı. “A Son of the Soil” sergisinde doğduğu topraklara, Güney Karolina’ya geri dönen McMillian, Amerikan Güneyi’nin sınıfsal ve ırksal adaletsizliklerini gündelik malzemenin ham dokusu üzerinden görünür kılıyor. Sanatçının yerleştirmeleri, terkedilmiş eşyalara sinen kolektif hafızayı sinematik bir sessizlikle mekâna yayıyor.
Anıtsal Yüzleşmeler: Vincent Valdez Houstonlu sanatçı Vincent Valdez, Chicano görsel kültürünü geleneksel anlatı ressamlığıyla harmanlayarak anıtsal boyutlu tuvallere imza atıyor. Valdez’in neredeyse bir duvar resminin ölçeğine ulaşan işleri, izleyiciyi toplumsal eşitsizlikler ve kalıplaşmış önyargılarla kaçınılmaz bir göz temasına zorluyor. Sekiz fit yüksekliğindeki “So Long, Mary Ann” tablosunda yer alan dövmeli figürün ellerini kenetlediği an, resmedilen insana derin bir empati ve sarsılmaz bir haysiyet bağışlıyor.
Toprağa Kazınan Görseller: Chip Thomas On yıllar boyunca Navajo Bölgesi’nde birinci basamak hekimliği yaptıktan sonra 2023’te emekliye ayrılan Chip Thomas, şifacılığını fırçalar ve kadrajlar aracılığıyla sürdürüyor. Diné halkıyla dirsek teması içinde çalışan Thomas, siyah-beyaz fotoğrafları yerel mimarinin ve çöl dokusunun bir parçasına dönüştürüyor. Kurucusu olduğu “Painted Desert Project” ile bağımsız sokak sanatçılarını bölge halkıyla buluşturan sanatçı, kamusal alanı topluluk hafızasının sergilendiği açık hava galerilerine çeviriyor.
Şair Layli Long Soldier, yazar Bryan Washington, koreograf Trajal Harrell ve saksafoncu Immanuel Wilkins gibi farklı disiplinlerden isimlerin de yer aldığı bu yılki MacArthur listesi, çağdaş sanatın sadece bir estetik arayış değil, toplumsal tanıklık ve değişim için güçlü bir zemin olduğunu bir kez daha kanıtlıyor.
