Yüz binlerce baskıyı gözden geçirip üç yüzü seçmek neye benziyor? Walter Schels’in C/O Berlin’deki retrospektifinin küratörleri bu soruyla tam anlamıyla boğuştular — ve sonuç, Almanya’nın en önemli fotoğrafçılarından birinin ilk kez bu denli kapsamlı görülen Hamburg arşivinin bir damıtması. Üstelik aynı mekânda, bir başka sergi soruyor: Dijital çağda bir görüntü bize neyi yaptırıyor?
16° Balık: Bir Fotoğrafçının Burcu ve Mirası
“16° Fische. Retrospective” başlığı garip gelebilir ilk bakışta. Almancada “Balık” anlamına gelen Fische, Schels’in doğum burcuna işaret ediyor: Güneş tam 16 derecede Balık burcundayken doğmuş. Bu şiirsel öz-tanım onun sanat anlayışının da özeti gibi: hassasiyet, sezgi, insanî meselelere derin bağlılık.
1936’da Landshut’ta doğan Schels, fotoğraf makinasını New York sokaklarında keşfetti. 1970’te Almanya’ya döndükten sonra hayatın uç noktalarına yöneldi — yenidoğanlardan yaşlılara, hayvanlardan bitkilere, tanınmış yüzlerden anonim bedenlere. Joseph Beuys, Angela Merkel, Dalai Lama: bunlar Schels’in portföyündeki isimlerden yalnızca birkaçı. Ama retrospektifin asıl sürprizi, bugüne kadar hiç gösterilmemiş çalışmalar: 1960’lar ve 70’ler New York’undan deneysel fotoğraflar, analog fotomontajlar, çift pozlamalar, aşırı pozlama teknikleriyle üretilmiş sürreal kentsel peyzajlar.
Dönüşüm Hem Tema, Hem Yöntem
Schels için “bir fotoğraf asla bitmez.” Üzerine boyama yapıyor, solarizasyon uyguluyor, kolaj tekniğiyle yeniden kuruyor — fotoğrafı resme doğru iterek. Günümüzdeki soyut çalışmalarında doğrudan foto kimyasalları ve bitki parçacıkları kullanarak fotoğrafik sürecin maddesini kendisi konu yapıyor. Retrospektif, Schels’in iki paralel izlekle yürüdüğünü açıkça ortaya koyuyor: bir yanda siyah-beyaz portre ustası, öte yanda sürpriz deneysel arşiv. Bu iki iz aynı anda görülünce fotoğrafçı bambaşka bir ışıkta beliriyor.
Sergiyi Sophia Greiff (C/O Berlin) ile Beate Lakotta, Sebastian Lux ve Franziska Mecklenburg (F.C. Gundlach Vakfı) kürate etti. Buna eşlik eden yayın Steidl’den çıktı. 300’den fazla eserle, neredeyse yedi on yılı kapsayan bu retrospektif, aynı zamanda sanatçının 90. doğum günü kutlaması.
“Blind”, “Noch mal leben”, “Trans*”: İnsanlığın Eşiklerinde
Schels’in uzun vadeli projeleri ve seri çalışmaları sanat tarihçilerinin dikkatini uzun süredir çekiyor. Görme engellileri belgeleyen “Blind” (Kör), ölümünden önceki son anları kaydeden “Noch mal leben” (Bir Kez Daha Yaşa) ve trans bireylerin dönüşümünü izleyen “Trans*” serisi — her biri insan varoluşunun sınır bölgelerinde fotoğrafik bir şahitlik. Portrelerini nötr bir arka plan önünde çekiyor; nesnenin kendi bütünlüğüyle var olduğu bir uzay yaratıyor.
Aynı Binada, Farklı Bir Soru: “The Lure of the Image”
C/O Berlin’in diğer salonu bu yaz bambaşka bir soruyla titriyor: Online ortamda dolaşan görüntüler bizi nasıl tuzağa düşürüyor? “The Lure of the Image” (Görüntünün Cazibesi), Fotomuseum Winterthur’dan Marco De Mutiis, Doris Gassert ve Alessandra Nappo küratörlüğünde, Boaz Levin’in C/O Berlin’e uyarlamasıyla, on dört sanatçının dijital imgelerle oynadığı bir toplu sergiye dönüşüyor.
Sosyal medya akışları, flört uygulama profilleri, güzellik filtreleri, mem’ler, ASMR videoları, emoji siyaseti, komplo pixelleri — sergideki çalışmalar bunların hepsini farklı medya stratejileriyle mercek altına alıyor. Zoé Aubry’nin sistematik kadına yönelik şiddeti arşivleyen “#Ingrid” (2022) enstalasyonu dijital protestonun gücünü sorarken, Viktoria Binschtok’un dikkatli natürmort fotoğrafları “Digital Semiotics” (2024-25) emoji’nin kültürel ve siyasi anlamlarını görünür kılıyor. Hito Steyerl, Jon Rafman ve Noura Tafeche gibi isimler aynı salonda buluşuyor.
Bu iki sergiyi aynı çatı altında görmek rastlantı değil, çarpıcı bir yan yana koyuş. Bir yanda yedi on yılın gözlem sabrı ve siyah-beyaz yoğunlaşması, öte yanda ekran ışığının anlık ve manipülatif akışı. C/O Berlin bu yaz hem tarihin derinliğini hem şimdinin yüzeyini sorguluyor.
C/O Berlin’deki Bu Yaz Sergileri Hakkında Sık Sorulan Sorular
- Walter Schels retrospektifi ne zaman görülebilir?
“16° Fische. Retrospective” ve “The Lure of the Image” her ikisi de 20 Haziran – 2 Eylül 2026 tarihleri arasında C/O Berlin’de açık. Mekân Hardenbergstraße 22–24, 10623 Berlin adresinde; günlük 11:00–20:00 arası ziyaret edilebilir.
- Bilet fiyatı ne kadar?
Normal giriş 15 €, indirimli 8 €, Kulturzugang kartıyla 4 €. 18 yaş ve altı ücretsiz. Hafta sonları ve hafta içi kamuya açık rehberli turlar vardır; Cumartesi ve Pazar 14:00’te Almanca, 15:30’da İngilizce. Ücret giriş biletine dahil.
- Bu iki sergiyi birlikte görmek için yeterli vakit ne kadar?
İki sergiyi rahat gezebilmek için en az iki saat ayırın. Walter Schels retrospektifindeki 300’den fazla eserin yanı sıra “The Lure of the Image” için de ciddi zaman gerekebilir.
NO-26 Notu
Bir fotoğrafçının yetmiş yıllık deneysel arşiviyle dijital çağın tuzaklı imgelerini aynı anda görmek için nadir bir fırsat. Özellikle “16° Fische”nin üzerinde soluk alın; Schels’in hiç gösterilmemiş New York çalışmaları bu yaz ilk kez ışığa çıkıyor ve 2 Eylül’de yeniden karanlığa gömülecek.
