Venedik’te Bir Mimarlık Efsanesine Saygı Duruşu: Iuav, Vittorio Gregotti’yi Döneminin Kalbinde Selamlıyor

Venedik’in köklü eğitim çınarı Università Iuav di Venezia, kuruluşunun 100. yıl dönümünü kutlarken, İtalyan mimarisinin ve entelektüel dünyasının en sarsıcı figürlerinden birine hak ettiği itibarı sunuyor. 20. yüzyılın ikinci yarısının en otoriter mimarlarından, Casabella dergisinin efsanevi genel yayın yönetmeni, teorisyen ve eğitimci Vittorio Gregotti (1927–2020), bugün Tolentini yerleşkesinde açılan iki büyük sergi ve çok sesli bir yuvarlak masa tartışmasıyla anılıyor.

Gregotti için Venedik ve onun puslu lagünü sadece bir şehir değil; mimarlığı sanatla, felsefeyle, tarihle ve edebiyatla çarpıştırdığı devasa bir deney laboratuvarıydı. Iuav’ın Tolentini binasında bugün başlayan bu kapsamlı program, onun entelektüel mirasını ve mimarın zanaatı tanımına getirdiği o radikal genişliği yeniden masaya yatırıyor.

1. “Vittorio Gregotti e Venezia” Sergisi: Yeni Bir Modernitenin İzinde

Tolentini yerleşkesinin rektörlük alanında kapılarını açan ve Temmuz sonuna kadar devam edecek olan ilk sergi, Gregotti’nin Venedik için ürettiği projelere ve şehre dair yazdığı teorik metinlere odaklanıyor. Küratörlüğünü PierAntonio Val’in üstlendiği sergi, mimarlığı sadece bina dikmek olarak görmeyen, onu yayıncılık ve akademiyle besleyen entelektüel bir portre çiziyor:

• Genç Mimarlara 10 Tavsiye: Sergide, Gregotti’nin Casabella başyazılarından süzülen ve meşhur ‘Lezioni veneziane’ (Venedik Dersleri) kitabında yeniden hayat bulan, genç mimarlara yönelik on altın değerindeki tavsiyesi büyük panolarla izleyiciye sunuluyor.

• Deney Alanı Olarak Venedik: Sergi, Venedik’i geçmişin donmuş bir müzesi olarak değil, “yeni bir modernitenin” (nuova modernità) inşa edilebileceği canlı bir doku olarak ele alan projeleri bir araya getiriyor.

2. “La didattica come progetto di architettura”: Eğitimi Yeniden Tasarlamak

Günün en nadide ve acele edilmesi gereken durağı ise Tolentini Kütüphanesi’nin ünlü Sala Scarpa salonunda yer alıyor. Sanatçının üniversiteye bağışladığı Fondo Vittorio Gregotti arşivinden beslenen bu sergi, sadece bir hafta boyunca açık kalacak.

Guido Morpurgo ve Antonella D’Aulerio küratörlüğünde hazırlanan sergi; Gregotti’nin yirmi yılı aşkın hocalık kariyeri boyunca tuttuğu el yazması ders notlarını, kişisel karalamalarını ve kavramsal haritalarını ilk kez gün yüzüne çıkarıyor.

Avrupa Mimarisinin Krizi: Sergideki en çarpıcı belgeler, Gregotti’nin 1998 yılında verdiği ve ileride Einaudi tarafından kitaplaştırılacak olan “Avrupa Mimarlığının Kimliği ve Krizi” derslerine ait orijinal el yazmaları. Mimarın çeyrek asır önce kurduğu bu eleştirel cümleler, bugünün küreselleşen ve teipleşen mimarlık dünyasında hâlâ güncelliğini koruyor.

3. Yuvarlak Masa: “Gregottiani” Fenomeni

Bugün saat 11:00’de Tolentini’nin Büyük Amfi’sinde (Aula Magna) gerçekleşen “Gregotti e Venezia: Gregottiani” başlıklı yuvarlak masa toplantısı, onun stüdyosunda dirsek çürütmüş, dergilerinde yazmış ve akademide onunla yürümüş onlarca önemli ismi -Benno Albrecht’ten Carlo Magnani’ye kadar- bir araya getirdi. Tartışmanın ana ekseni, Gregotti’nin katı ama tutarlı düşünce yapısıyla bugün araya giren mesafeler ve ilişkiler üzerineydi.

Ajanda Notları

Venedik’in o tarihi su kanalları arasında, mimarlığın sadece estetik bir form değil, politik ve felsefi bir duruş olduğunu hatırlamak için bu iki sergiyi mutlaka rotanıza ekleyin. Özellikle kütüphanedeki el yazması sergisi için zamanın çok dar olduğunu unutmayın.

• 📍 Yer: Università Iuav di Venezia – Tolentini (Santa Croce 191, Venedik)

• 🏛️ Sergi 1: “Vittorio Gregotti e Venezia” * Tarih: 21 Mayıs – 31 Temmuz 2026 (Pazartesi-Cuma, 09:00-19:00)

  • Konum: Rektörlük Alanı

• 📚 Sergi 2: “La didattica come progetto di architettura” * Tarih: 21 Mayıs – 29 Mayıs 2026 (Çok Kısa Süreli! Pazartesi-Cuma, 10:00-13:00 / Öğleden sonraları randevuyla)

  • Konum: Kütüphane, Sala Scarpa

• 🎟️ Giriş: Tamamen ücretsiz.

Gregotti’nin 90’ların sonunda ısrarla vurguladığı Avrupa mimari kimliğinin krizi ve mimarlığın felsefeden, tarihten koparak sadece ticari birer görsel nesneye dönüşmesi eleştirisi, bugünün gökdelenler ve yapay zeka dünyasında size ne düşündürüyor? Bir şehri tasarlarken geçmişin tarihi mirasını korumak mı daha büyük bir modernitedir, yoksa Gregotti’nin peşinde koştuğu o yeni ve radikal moderniteyi cesurca o dokunun içine yerleştirmek mi?