Tarih sadece geçmişte kalan bir kronoloji mi, yoksa bugünün sahnelerinde maske değiştirerek kendini tekrarlayan canlı bir organizma mı? Polonyalı sanatçı Mikołaj Sobczak, Berlin’deki Capitain Petzel’de açılan ikinci solo sergisi Ancora ile bizi bu döngünün tam kalbine götürüyor. İtalyanca’da “yeniden” ya da “hâlâ” anlamına gelen Ancora, kapanmış sanılan tarihsel yaraların bugün nasıl hâlâ kanamaya devam ettiğini devasa tuvallerle gözler önüne seriyor.
Mikołaj Sobczak, tarihsel anlatıların egemen güçler tarafından nasıl sürekli yeniden kurgulandığına ve bu sürecin arkasındaki döngüselliğe odaklanıyor. Sanatçı; direniş, hayatta kalma ve baskı mekanizmaları arasındaki ezeli savaşı anlatmak için bilerek ve isteyerek klasik history painting geleneğini seçiyor. Geçmişin anıtsal ölçeğini alıp onu içeriden sabote eden bu yaklaşım, no-26 yaz takviminde Berlin’deki en güçlü sanatsal çıkışlardan biri olarak öne çıkıyor.
Anıtsal Tuvallerde İdeolojilerin Çarpışması
Serginin merkezinde, geçtiğimiz yıl Polonya Cumhuriyeti Kültür Bakanlığı desteğiyle Salzburger Kunstverein’daki Moon, Sun, Mercury sergisi için özel olarak üretilen üç devasa formatlı tuval yer alıyor: Moon (Propaganda), Sun (Magical Realism) ve Mercury (Underground).
Sobczak, bu anıtsal yüzeylerde çağlar, figürler ve ideolojiler arasında tekinsiz bir koreografi kurguluyor. Tuvallerde tarihsel süreçte hırpalanmış, çeperde kalmış aktivistler, devrimciler, yazarlar, bilim insanları ve sanatçılar yan yana geliyor. Ancak bu figürlerin hemen karşısında, onların varlığını tehdit eden antagonist arketipler konumlanıyor: Günümüzün teknoloji oligarkları, kapitalizmin ve faşizmin grotesk kişileştirmeleri…
Sanatçı; meme kültüründen popüler ikonlara, dijital gelişmelerden tarihi arşivlere uzanan çok yoğun, katmanlı bir görsel dil kuruyor. Böylece baskıcı güç yapıları karşısında verilen kolektif mücadelenin zamansızlığını ilan ediyor.
Pop Kültürden Anti-Faşist Manifesto’ya
Sobczak’ın resmi sadece geçmişin bir dökümü değil; günümüz sosyo-politik iklimine de keskin fırça darbeleriyle vurulan bir eleştiri. 2021 yılında Polonya’nın en prestijli sanat ödülü Paszport Polityki’yi kazanan, Rijksakademie ve Cité internationale des arts gibi önemli kurumlarda misafir sanatçı olarak üreten Sobczak, şu sıralar kariyerinin en üretken dönemini yaşıyor.
Sanatçının bu yaz dönemindeki takvimi oldukça yoğun:
-
Divide and Conquer: Düsseldorf’taki Polonya Enstitüsü’nde haziran ayında açılacak solo sergisi.
-
Uluslararası Arenada: Bu yaz eşzamanlı olarak hem Manifesta 16 Ruhr seçkisinde hem de Hamburg’daki St. Nikolai Anıtı’nda gerçekleşecek olan FIRE sergisinde yer alıyor.
-
Anti-Fascist Art Manifesto: Sanatçının bu yaz yayımlanacak ilk kitabı. Sobczak, Temmuz ayında Münih’teki NS Dokümantasyon Merkezi’nde bu manifesto ile aynı adı taşıyan canlı bir performans da gerçekleştirecek.
2026’nın Küresel Radarı ve Hayalet İzler
Mikołaj Sobczak’ın pratiklerinin uluslararası sanat kurumları tarafından bu denli güçlü bir şekilde sahiplenilmesi tesadüf değil. Nitekim sanatçı, prestijli 2026 Villa Romana Ödülü’nün bu yılki dört sahibinden biri olarak ilan edildi. Tuvalleri halihazırda LACMA, Moderna Museet, Kunstsammlung NRW ve Varşova Modern Sanat Müzesi gibi dünya devlerinin kalıcı koleksiyonlarında yer alıyor.
Ancora, gücün absürtlüğünü ve ezilenlerin estetik direnişini parıltılı ama bir o kadar da sarsıcı bir görsellikle işleyen bir başkaldırı niteliğinde. Eğer yolunuz Ağustos başına kadar Berlin’e, Karl-Marx-Allee’ye düşerse, Capitain Petzel’in pencerelerinden taşan bu anıtsal hesaplaşmaya mutlaka yerinde tanıklık edin.
Tarih: 25 Haziran – 1 Ağustos 2026
