Plastik Öncesi Dünyaya Sürreal Bir Dönüş: Kelt Ritüellerinden ‘Absürt Sepet’ Heykellerine Lewis Prosser
Alışveriş poşetlerinin, bez çantaların veya sentetik ambalajların esamesinin okunmadığı zamanlara, Orta Çağ ve Rönesans döneminin puslu atmosferine doğru kısa bir yolculuğa çıkalım. O yıllarda pazar tezgahlarından dikiş kutularına, sırtta taşınan devasa küfelere kadar hayatın her anında, her köşesinde sepetler vardı. Bugün ise Cardiff’te yaşayan ve kendini “absürt sepet ustası” olarak tanımlayan sanatçı Lewis Prosser, insanlığın bu kadim pratiğini alıp güncel sanatın, mitolojinin ve tuhaf yerel ritüellerin tam ortasına bırakıyor.
Prosser’ın disiplinler arası sanatı; folklor, bölgesel kimlik ve kültürel mirasın etrafında organik bir şekilde örülüyor. Giyilebilir kostümlere ya da köklü birer heykele dönüşen bu hasır ve söğüt işleri; izleyiciyi maske takma geleneklerinin, hikaye anlatıcılığının ve unutulmaya yüz tutmuş halk seremonilerinin içine çekiyor. Gözünüzde canlandırın: Kışın dondurucu soğuğunda Galler sokaklarında kurdeleler ve rozetlerle donatılmış bir grup adam, önde ürkütücü bir at kafatası taşıyan bir figürün peşinde dolaşıyor. Kökleri Keltlere kadar uzandığı düşünülen Mari Lwyd şenlikleri veya Hristiyanlık öncesi dönemden günümüze kadar ulaşan The Hunting of the Earl of Rone (Rone Kontu’nun Avı) festivali… İşte Prosser’ın görsel ve dokusal dünyasının beslendiği o tekinsiz ama bir o kadar da sinematik ritüeller bunlar.
Sanatçının Making Merrie adlı projesi, Britanya ve İrlanda’nın geleneksel “mummers” (sokak tiyatrosu) oyunlarına saygı duruşu niteliğinde. İyilik ile kötülüğün ya da sert kış ile uyanan ilkbaharın ebedi çatışmasını sahneleyen bu gösteriler için Galler ve Güneybatı İngiltere’nin yerel örme tekniklerini kullanmış. Prosser, sepet örücülüğünü nostaljik bir hobi olarak değil, varoluşsal bir refleks olarak görüyor. Kendi deyimiyle bu pratik, “Unutma tehlikesiyle karşı karşıya olduğumuz; kaybedilirse insan olmanın, insan doğasının bir parçasını da yitireceğimiz temel bir beceri.” Söğüt dallarından ördüğü bu sürreal ve giyilebilir formlar, bugün Devon’daki Halk Koruma Topuluğu’nun koleksiyonunda korunuyor ve zaman zaman ritüelistik performanslar için yeniden gün yüzüne çıkıyor.
Geçmişle bağını hiç koparmayan sanatçının güncel ajandası da bir o kadar heyecan verici. Sanat tarihinin büyük ustalarından Pieter Bruegel’in 1559 tarihli efsanevi Karnaval ve Perhiz Arasındaki Savaş tablosu, Prosser’ın yeni oyun alanı. Tabloda detaylara gizlenmiş kuş kafesi, söğüt panjurlar ve geleneksel arı kovanı gibi 24 farklı örgü objeyi gerçek hayata taşımak için Avrupa’nın dört bir yanından on yetenekli sepet ustasıyla güçlerini birleştirmiş durumda. The Baskets Between Carnival and Lent isimli bu kolektif emeğin sonuçlarını, 2027 baharında Galler’deki Oriel Myrddin Galeri’sinde göreceğiz.
Diğer tarafta ise geçtiğimiz Eylül ayı sonunda kapılarını açan ve İspanya’da an itibarıyla devam eden 2026 Burgos Bienali var. Prosser bu bienal için formun sınırlarını daha da zorlayarak tamamen yeni ve bir o kadar da tuhaf bir performansın mimarı oldu. Sanatçının “cuerno pelota” (boynuz topu) adını verdiği bu proje; geleneksel hasat kutlamalarının, rekabetçi bir top oyununun ve devasa giyilebilir heykellerin melezlendiği, hasırdan yaratılmış kurmaca bir spor müsabakası.
Lewis Prosser, doğanın bize sunduğu en basit malzemeleri bedenin hareketleriyle bütünleştirirken, geçmişin unutulmuş zanaatını geleceğin absürt sanatıyla yeniden dokuyor. Bize de bu sürrealist panayırın tadını çıkarmak kalıyor.
