İstanbul’un dinamik sanat rotasında, bu kez bizi akademik disiplinin o kurallı koridorlarına götüren, derin bir görsel sorgulamanın tam merkezindeyiz. Simbart Projects, Begüm Mütevellioğlu’nun “Okul” başlıklı kişisel sergisine ev sahipliği yapıyor. 4 Temmuz’a kadar kapılarını açık tutacak olan bu etkileyici seçki, okul kavramını sadece teknik bir eğitimin verildiği mekanik bir yapı olarak değil; görme biçimlerinin, estetik kalıpların ve belirli temsil biçimlerinin kuşaktan kuşağa devredildiği köklü bir sistem olarak ele alıyor.
Akademinin Arşivi: Tekrarın ve Aktarımın Gücü
Mütevellioğlu, öğrencilik yıllarından akademisyenliğe uzanan kendi kişisel ve mesleki deneyimini serginin ana omurgasına yerleştiriyor. Sanatçıya göre akademi, imgelerin sürekli biriktiği, saklandığı ve yeniden dolaşıma sokulduğu muazzam bir hafıza alanı. Eğitim atölyelerinde karşımıza çıkan tanıdık figürler ve nesneler, bireysel bir üretimin parçası olmanın çok ötesine geçerek, zamansız ve ortak bir görsel hafızayı sırtlarında taşıyor.
Sergideki yapıtlar, ideal formun tekrar yoluyla sonraki kuşaklara nasıl aktarıldığını ve görme eyleminin belirli kurallar çerçevesinde nasıl öğretildiğini inceliyor. Mütevellioğlu’nun fırçası, bu katı kuralların arasında imgenin aslında sabitlenemeyen, ele avuca sığmayan ve sürekli dönüşen akışkan doğasını görünür kılıyor. Tekrar eden bu imgeler, geleneğin donmuş bir miras olmadığını, her aktarımda yeniden üretilen canlı bir yapı olduğunu hatırlatıyor.
Bakışın Yönünü Belirleyen Düzen: Özne ve Temsil
Serginin kavramsal olarak en can alıcı noktalarından biri, bakışın yönünü belirleyen o görünmez düzeni deşmesi. Mütevellioğlu, tuvallerinde özne ile temsil arasındaki mesafenin izlerini sürerek çift yönlü bir gerilim hattı inşa ediyor:
-
Üreten Özne: Kendi bakışını kuralların içinden çekip çıkarmaya çalışan sanatçının bilinci.
-
Temsil Nesnesi: Tarih boyunca belirli kalıplarla çerçevelenmiş, estetik kuralların içine hapsedilmiş imgeler.
Sergideki figüratif yerleştirmeler ve tekrar eden imgeler, özne olarak tarihte iz bırakanlar ile sadece birer temsil nesnesi olarak nesneleştirilenler arasındaki o görünmez ama keskin sınırı sorguluyor. Öğretilen estetik normların, bugünkü bakışımızı ve görsel algımızı nasıl yapılandırdığını sarsıcı bir dille yüzümüze vuruyor.
Ortak Hafıza ve Nesnelerin Akışkan Dili
Eserlerdeki nesneler ve kültürel göndermeler, adetic bir arşiv mantığı içinde yan yana geliyor. Bu biriktirme ve sergileme hali, Mütevellioğlu’nun pratiğinde okulun sadece bilgi üreten değil, aynı zamanda o bilgiyi süzgeçten geçiren, kurgulayan ve yöneten bir otorite olduğu fikrini pekiştiriyor.
Yaşam alanlarından ve atölyelerden resim yüzeyine taşınan nesneler, ilk başta güçlü bir aidiyet hissi barındırsa da sistemin içinde tekrarlandıkça tekil anlamlarını yitirip ortak hafızanın anonim birer parçasına dönüşüyor. “Okul” sergisi, hepimizi o çok güvendiğimiz öğrenilmiş görme alışkanlıklarımızı, kendi bakışımızın arkasında duran o gizli sistemi ve görsel otoriteyi yeniden düşünmeye davet ediyor.
📌 Ziyaret Notları:
-
Mekân: Simbart Projects, İstanbul
-
Sergi Tarihleri: 12 Mayıs – 4 Temmuz 2026
-
Giriş: Ücretsiz
Görme biçimlerinin kuşaktan kuşağa öğretilen bir sistem olması fikri sizce de çok çarpıcı değil mi? Doğduğumuz andan itibaren neyin “güzel”, neyin “ideal” olduğunu aslında kendi özgür irademizle mi seçiyoruz, yoksa akademinin ve sistemin bize sunduğu o hazır arşivden mi tüketiyoruz? Begüm Mütevellioğlu’nun ortak hafızayı deşen bu atölye nesnelerine bakarken, siz kendi öğrenilmiş bakışınızın sınırlarıyla yüzleşebildiniz mi?
