Haliç Kıyısında Yüz Yıllık Şehir Arşivi: Artİstanbul Feshane’de “Kolektifin Belleği”

Bir kentin hafızası nerede saklanır? Arşiv odalarında, kütüphanelerde ya da sokak aralarında mı; yoksa o kentin ürettiği, biriktirdiği ve hissettiği sanatta mı? İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin yıllar içinde şekillenen zengin koleksiyonu, “Kolektifin Belleği: İBB Koleksiyonları” sergisiyle ilk kez bu kadar kapsamlı ve şeffaf bir biçimde kamuya açılıyor. Haliç’in tarihi dokusunda yükselen Artİstanbul Feshane’de kapılarını açan sergi; 187 sanatçıya ait 627 eseri tek bir çatı altında toplayarak Osmanlı’dan günümüze uzanan bir asırlık görsel hafızayı izleyiciye sunuyor. Üstelik giriş tamamen ücretsiz.

Bir Kurum Koleksiyonunun Kamusal Dönüşümü

İBB Sanat Koleksiyonu, yıllar boyunca gerçekleştirilen kurumsal satın almalar, hibeler ve bağışlarla devasa bir birikime dönüştü; ancak bu birikim bugüne kadar sistematik bir bütünlükle kamuoyunun erişimine sunulmamıştı. Serginin başlığında geçen “kolektif” kelimesi çift katmanlı bir anlama sahip: Bir yanda kamusal bir kurumun hafıza biriktirme sorumluluğunu simgelerken, diğer yanda doğrudan İstanbul’un ortak kültürel kimliğine işaret ediyor.

Bu koleksiyon, sadece bir müze envanteri değil; doğrudan bu kentin toprağına, insanına ve tarihsel kırılmalarına ait birikimin özeti.

Bellini’den Bedri Rahmi’ye: Bir Asırlık Zaman Çizgisi

Sergi kurgusu, izleyiciyi Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemlerinden alıp Cumhuriyet’in modernleşme hamlelerine uzanan kesintisiz bir zaman yolculuğuna çıkarıyor. Yan yana gelen isimler, sergiyi yalnızca bir estetik şov değil; aynı zamanda siyasi ve kültürel bir tarih belgesine dönüştürüyor:

• Gentile Bellini: 15. yüzyılda Fatih Sultan Mehmet’in bizzat davetiyle İstanbul’a gelerek portresini yapan Venedikli usta; Doğu-Batı sentezinin en eski belgelerinden biri olarak koleksiyonun taç giyen parçalarından.

• Abdülmecid Efendi (1868–1944): Osmanlı’nın son halifesi olmasının yanı sıra akademik resmi saray duvarlarına taşıyan öncü ressam.

• Tevfik Fikret (1867–1915): Edebiyatımızın ve şiirimizin dev ismi olmasının ötesinde, tuvali ve fırçasıyla Erken Dönem Türk modernleşmesinin görsel seslerinden biri.

• Bedri Rahmi Eyüboğlu (1911–1975): Batı resim sanatının teknik birikimini Anadolu’nun motifleri ve yerel renkleriyle buluşturan Cumhuriyet resminin en özgün figürü.

Dokuma Fabrikasından Kültür Vahasına: Sanayi Mirasında Sanat Hafızası

Serginin mekân seçimi de en az içeriği kadar anlamlı. 19. yüzyılda Osmanlı ordusunun çuha ve fes ihtiyacını karşılamak amacıyla kurulan Feshane-i Amire, İBB’nin restorasyon hamlesiyle bugün kentin en dinamik çağdaş kültür alanlarından biri olan Artİstanbul Feshane’ye dönüştü. Sanayi mirasının o yüksek tavanlı, tuğla ve demir dokulu endüstriyel atmosferi içinde kentin sanat birikimini izlemek, geçmişin üretim ruhu ile bugünün yaratım ruhunu kusursuzca buluşturuyor.

Artİstanbul Feshane “Kolektifin Belleği” Hakkında Sık Sorulan Sorular

Sergi nerede ve hangi tarihe kadar ziyaret edilebilir?

Sergi, 13 Aralık 2026 tarihine kadar Artİstanbul Feshane’de (Cibali, Haliç) ziyarete açıktır. Pazartesi günleri hariç haftanın her günü 10:00–20:00 saatleri arasında ücretsiz gezilebilir.

Sergide kaç eser ve sanatçı yer alıyor?

Osmanlı’dan günümüze uzanan dönemden 187 sanatçıya ait toplam 627 eser yer almaktadır.

Öne çıkan eserler ve sanatçılar kimlerdir?

Gentile Bellini’nin Fatih Sultan Mehmet portresinden Abdülmecid Efendi’nin akademik tuvallerine; Tevfik Fikret’in yağlıboyalarından Bedri Rahmi Eyüboğlu’nun renkli kompozisyonlarına kadar geniş bir seçki sunulmaktadır.

NO-26 Editörünün Sanat Rotası Notu

Kamusal bir koleksiyonun bu denli şeffaf, ölçekli ve ücretsiz biçimde halka açılması İstanbul sanat ortamında sık rastladığımız bir lüks değil. Önümüzde bir yıla yakın bir zaman penceresi var; ancak Haliç kıyısındaki bu tarihi fabrikada kentin kendi öz hafızasıyla buluşmak için beklemeye gerek yok. Güneşli bir Haliç gününde rotanızı Cibali’ye kırın ve bu devasa şehir arşivinin tadını çıkarın!