Bakışın ve Ölçeğin İllüzyonu: Borusan Contemporary’de Olivo Barbieri ve “Zaman Mekân Geometri”

Bir manzaraya bakmak ile o manzarayı zihinde yeniden kurmak arasındaki kırılgan çizgide duruyor Olivo Barbieri’nin merceği. Kırk yıla yaklaşan fotoğraf pratiğinde, özellikle 2000’li yıllardan itibaren odak ve alan derinliği üzerinde geliştirdiği optik müdahalelerle tanınan İtalyan fotoğrafçı, kentin ve doğanın alıştığımız ölçeklerini sarsıyor. Borusan Contemporary, Fırat Arapoğlu küratörlüğünde gerçekleşen “Zaman Mekân Geometri” sergisiyle, sanatçının beş ayrı serisinden oluşan kapsamlı seçkiyi 19 Eylül 2026 – 15 Ağustos 2027 tarihleri arasında Perili Köşk’ün tarihsel atmosferine taşıyor.

Serginin çıkış noktasını oluşturan Zaman Mekân Geometri (2023) serisi; Efes, Aphrodisias, Hierapolis ve Laodikeia gibi Anadolu’nun antik ören yerlerini havadan çekilen kadrajlarla yeniden kurguluyor. Barbieri, zaman katmanlarını bugünün görsel diliyle buluştururken bir arkeolog titizliğini bir sahne tasarımcısının gözüyle birleştiriyor. Hemen ardından gelen mekâna özgü_ (1999–2013) seçkisi ise odağı küresel metropollere çeviriyor. İstanbul, Londra ve Los Angeles gibi devasa şehirler, gökyüzünden bakıldığında adeta kırılgan birer mimari makete dönüşüyor; Walter Benjamin’in flâneur figürünü gökyüzüne taşıyarak kentsel yapaylığı ve temsil imkânlarını tartışmaya açıyor.

Doğaya yöneldiğinde de Barbieri’nin yaklaşımı geleneksel “yüce” fikrini kabul etmek yerine onu sahnelenmiş birer gösteri olarak ele alıyor. Şelale Projesi (2006–2007) serisinde Kamboçya’dan Brezilya’ya uzanan devasa şelaleler, etraflarındaki seyir terasları ve aydınlatmalarla tüketim kültürünün birer nesnesi olarak kadraja giriyor. Alpler – Coğrafyalar ve İnsanlar (2012) serisi, Caspar David Friedrich tablolarını andıran dağcı figürleriyle insanın kırılganlığını işlerken; Akdeniz’in edebi hafızasını taşıyan Capri (2013) serisi canlı renkleri ve seçici netliğiyle güzelliği bir Roland Barthes mitolojisine dönüştürerek düşsel bir kapanış yapıyor.

Barbieri’nin işleri, izleyiciye Manzaranın kendi gerçekliğinden ziyade onun nasıl algılandığı ve inşa edildiği üzerine derinlikli bir düşünme alanı açıyor. Perili Köşk’ün Boğaz’a bakan konumunda sergilenen bu seçki, görme eyleminin kendisini büyüleyici bir temsil nesnesine dönüştürüyor.