Ab-Anbar, Londra • 4 Haziran – 12 Temmuz 2026
Sanat tarihi bazen insanı, birbirinden tamamen habersiz iki farklı elin aynı dönemde aynı şeyi yazdığını görünce durup düşündürür. Aynı yıllarda, dünyanın bambaşka köşelerinde aynı estetik soruyla boğuşan iki el… Londra’daki Ab-Anbar galeri, yeni sergisiyle tam da bu şaşırtıcı duraksama anını yaratıyor. 1950’lerden 70’lere kadar Roma’da aynı zaman dilimini paylaşmış İtalyan ve İranlı sanatçılar, bu kez aynı duvarlarda yan yana geliyor. Bu isimlerin en dikkat çekicilerinden biri, 1924 doğumlu ve Accademia di Belle Arti di Roma mezunu olan Mohsen Vaziri Moghaddam. Kum ve farklı malzemelerle kurduğu o radikal dili 1956 Venedik Bienali’ne taşıyan Moghaddam, MoMA’nın koleksiyonuna kadar girmeyi başarmış bir sanatçı. İtalya’dayken Kübizm teorisini İran’daki avant-garde çevrelerle birlikte sindiren; Khorous-e-Jangi dergisinin merkezinde yer alıp Sohrab Sepehri ve Bahman Mohassess ile aynı sanatsal fikirlere sahip olan bir figür. Roma’daki İtalyan meslektaşları o yıllarda hemen yanı başındaydı; fakat sanat tarihi bu ortak hikayeyi hiçbir zaman bu şekilde anlatmadı.
Marjinden Merkeze Bilgi Üretimi
Ab-Anbar, tarihteki tam da bu eksikliğin ve boşluğun farkında olan bir yer. Adını Farsça’da su haznesi anlamına gelen kelimeden alan galeri, 2014 yılında Tahran’da kuruldu. 2020’de Londra programına geçen ve 2023’te Fitzrovia’ya kök salan mekân, başından beri “marjinal alanların merkeze bağımlı olmadığını, aksine bilgi üretiminin asıl hayati merkezleri olduğunu” savunuyor. Roma–Tahran sergisi de bu cesur tezin en somut göstergesi olarak karşımızda duruyor.
Küratörler Salman Matinfar ve Piero Tomassoni’nin birlikte kurguladığı bu sanatsal karşılaşma, sanat tarihinin bugüne kadar ısrarla göz ardı ettiği Euro-Asya modernizmine derin bir bakış atıyor. İki farklı coğrafyanın ve iki ayrı avant-garde geleneğin, birbirlerinden habersizce nasıl aynı estetik noktaya ulaştığının net bir belgesi bu.
Sergiyi gezerken zihninizde şekillenen asıl soru ise şu oluyor:
“Avant-garde” kelimesinin içine gizlenmiş o Batı merkezli kalıpları ve varsayımları ne zaman gerçekten sorgulamaya başlayacağız?
Fitzrovia’daki bu küçük ama inatçı mekân, tam da bu soruyu hafızamızda canlı tutmak için var. Ve bu sergi, o büyük sorunun en güçlü, en sarsıcı biçimlerinden biri.
