Tate St Ives’e doğru o rüzgârlı tepeden aşağı inerken, Atlantik’e bakıp galeri binasının bizzat kendisinin devasa bir manzara sanatı olduğunu düşünmeden edemiyorsunuz. Aleksandra Kasuba’nın kabuklardan, kayalardan ve deniz canlılarından ilham alan o tuhaf formlarıyla tam da burada, eşsiz Cornish ışığının doğrudan içeri sızdığı bir mekânda karşılaşmak şüphesiz çok bilinçli bir küratöryel tercih.
1923 Litvanya doğumlu Kasuba’nın hikâyesini biraz eşelediğinizde, aslında zorunlulukların nasıl radikal bir yaratıcılığa dönüştüğünü görüyorsunuz. İkinci Sovyet işgalinin ardından 1947’de ülkesini terk etmek zorunda kalıp önce New York’a, sonra da Yeni Meksika çölüne sığınan bir sanatçı o. Hatta orada tamamen kendi yöntemleriyle, kendi elleriyle bir ev tasarlayıp inşa etmiş. Sergiyi adımlarken bu biyografik detayı mutlaka aklınızın bir köşesinde tutun; çünkü onun pratiğinde daha iyi sığınaklar inşa etmek hayatta kalmak için bir zorunluluk, bunu sanat, tasarım ve mimarinin o girift disiplinlerarası yapısına dönüştürmek ise muazzam bir estetik direniş biçimi.
Galerinin kalbinde ise insanı resmen gafil avlayan o ikonik iş duruyor: Spectrum, An Afterthought (1975).
Daracık, tünel benzeri, renkli bir ortamın içine sızıyorsunuz. Adım attıkça renkler teninizde değişiyor, tuhaf atmosferik sesler mekânın tüm boşluklarını dolduruyor. Kasuba burayı yoğunlaştırılmış bir duyusal alan olarak kurgulamış. Bana sorarsanız bu eserin en güçlü tarafı, içine girmeden önce sizi neyin beklediğini tam olarak bilememeniz. O savunmasızlık hâli, sanatçının tam da sizden istediği şey aslında.
Tate St Ives Direktörü Anne Barlow ile Litvanya Ulusal Sanat Müzesi’nden Elona Lubytė’nin ortaklaşa hazırladığı bu seçki; sanatçının binlerce parçalık devasa dijital arşivi ve Smithsonian’dan getirilen kâğıt işleriyle gerçekten ağırbaşlı bir retrospektif sunuyor. Üstelik bu geri dönüş sadece Cornwall ile sınırlı değil; 30 Mayıs’ta Londra’da, Tate Modern’de Kasuba’ya adanmış dev bir sempozyum düzenlenecek. Açıkçası kurumların, alternatif yaşam biçimleri hayal eden bu vizyoner zihni nihayet bu kadar ciddiye aldığını görmek sevindirici.
Sergi Ekim ayına kadar buralarda. Ancak Tate Modern’deki sempozyumu ajandanıza not etmek istiyorsanız ay sonuna (30 Mayıs’a) dikkat edin derim. Fırsatınız varsa, St Ives’in o tuzlu rüzgârı eşliğinde bu sığınaklara mutlaka uğrayın.
(Tate St Ives, Porthmeor Beach. 4 Ekim 2026’ya kadar görülebilir.)
