Zamanın Katmanlarında Bir Sığınak: Zeyrek Çinili Hamam’da Margaret Thompson’dan “Temenos”

Bir sarnıç yalnızca su biriktirmez; zamanı, hafızayı ve sessizliği de demler. 16. yüzyıldan kalma Mimar Sinan yapısı Zeyrek Çinili Hamam’ın altındaki antik Bizans sarnıcı, bu yaz İstanbul sanat rotasının en katmanlı ve duyusal dönüşümlerinden birine sahne oluyor.

Santa Fe merkezli sanatçı Margaret R. Thompson’ın İstanbul’daki ilk solo sergisi “Temenos: The Inland Sea”, 30 Ağustos 2026 tarihine kadar izleyicileri hem zihinsel hem de mekânsal bir sığınağa davet ediyor.

Kutsal Sığınaktan İçsel Evrene: “Temenos” Ne Demek?

Eski Yunancada temenos, günlük yaşamın kargaşasından tamamen ayrılmış, insan ile tanrısal olan arasındaki geçişe zemin hazırlayan kutsal bir alan anlamına geliyor. Kavramın psikolojideki karşılığı ise bilinçdışıyla güvenli bir temasa izin veren içsel bir sığınak.

Thompson bu kavramı hem somut coğrafi bir mekânı hem de zihinsel bir derinliği tanımlamak için seçiyor. Zeyrek Çinili Hamam’ın altındaki Bizans sarnıcı; taş duvarlarıyla dış dünyadan yalıtılmış, zamanın ritminin yavaşladığı, ışığın ve sesin tamamen farklı davrandığı gerçek bir temenos işlevi görüyor.

Duyuların Arkeolojisi: Koku, Ses, Dokuma ve Boya

Küratörlüğünü sanatçı ile mekân arasındaki diyalogları öne çıkaran yaklaşımıyla tanınan Anlam de Coster’in üstlendiği sergi, mekâna özel kurgulanan dört ana unsur etrafında şekilleniyor:

• Algısal Alanlar (Boya ve Tekstil): Kumaş ve tuval üzerine yapılan çalışmalar, görsel bir nesne olmaktan öte izleyiciyi zamansal bir derinliğe çekiyor.

• Koku ve Dokunsallık: Alışılmışın dışında bir sanat malzemesi olarak koku, serginin odağında yer alıyor. Thompson, İstanbul’dan temin ettiği baharatlar, özel sular ve ipeklerle çalışarak izleyicinin sergiye sadece bakarak değil, nefes alarak katılmasına imkân tanıyor.

• Mekânsal Akustik: Sarnıcın nemi, taş yüzeyi ve yüzyıllardır biriken sessizliği, enstalasyonun ses bileşeniyle bütünleşiyor.

Mimar Sinan’dan Bizans Sarnıcına 500 Yıllık Katmanlı Hafıza

Zeyrek Çinili Hamam, Mimar Sinan’ın Fatih’te inşa ettiği 16. yüzyıl başyapıtlarından biri. Titiz bir restorasyon sürecinin ardından hem tarihi bir miras alanı hem de çağdaş sanat için deneysel bir platform olarak hayata döndürülen yapının altındaki Bizans sarnıcı, İstanbul’un çok daha eski tarihsel katmanlarına kapı açıyor. Binalar ve kullanım amaçları yüzyıllar içinde değişse de, Thompson mekânın içinde biriken zamanı şimdinin sanatsal diliyle yeniden görünür kılıyor.

Sıkça Sorulan Sorular

“Temenos: The Inland Sea” sergisi nerede ve ne zamana kadar açık?

Sergi, 17 Nisan – 30 Ağustos 2026 tarihleri arasında Zeyrek Çinili Hamam’da (Zeyrek Mah., İbadethane Arkası Sok. No:1, Fatih / İstanbul) ziyaret edilebilir. Pazartesi günleri hariç her gün 10:00–18:00 saatleri arasında açıktır.

Margaret R. Thompson kimdir?

Santa Fe merkezli Amerikalı çağdaş sanatçı. Resim, tekstil, ses ve koku duyularını harmanladığı mekâna özel (site-specific) enstalasyon pratiğiyle tanınmaktadır. “Temenos”, sanatçının İstanbul’daki ilk kişisel sergisidir.

Sergiye ulaşım nasıl sağlanır?

Fatih Zeyrek’te yer alan hamama Kadıköy, Beşiktaş veya Eminönü’nden toplu taşıma ve kısa bir yürüyüşle kolayca ulaşılabilir.