Yıkıntılar Arasında Twist Yapmak – Ângela Ferreira, Punk’ın Aktivist Ruhunu Yeniden Canlandırıyor

Punk’ın ne olduğu, neye hizmet ettiği üzerine bugüne kadar birçok akademik analiz yapıldı, tonlarca yazı yazıldı. Ancak bu hareketin Londra’daki en büyük kışkırtıcısı olan Malcolm McLaren’a göre her şey tek bir imgeyle özetlenebilirdi: “Bir yıkıntının ortasında twist yapmak.” Punk, özü itibarıyla savaş sonrası Londra’sının o bombayla yerle bir edilmiş, terk edilmiş ve estetize edilmiş harabelerinden doğmuştu. Hatta McLaren’ın, meşhur butiği SEX’in tavanını sırf o bombalanmış sığınak havasını yakalamak için yıkarken maruz kaldığı asbest yüzünden kansere yakalandığı söylenir. Yıkım, punk için sadece bir metafor değil, fiziksel bir gerçeklikti.

Sanatçı Ângela Ferreira’nın Londra’daki The Showroom’da geçtiğimiz günlerde sona eren büyüleyici sergisi “Slits are Girls”, punk’ı o bildiğimiz ehlileştirilmiş vitrin nostaljisinden koparıp alıyor. Yazar Andrew Renton küratörlüğünde hazırlanan sergi, bizi punk ve post-punk aktivizminin en saf, en tehlikeli günlerine götürüyor.

Mekanın Hafızası: West London’dan Notting Hill Sokağına

Sergiyi The Showroom’da izlemek tesadüf değil, aksine muazzam bir mekansal kürasyon başarısı. Galeri, Batı Londra’nın çok kültürlü kalbi Penfold Street’te yer alıyor. Burası, 1976’da dönemin öncü kadın feminist punk grubu The Slits’in kurulup prova yaptığı, 1976 Notting Hill Karnavalı ayaklanmalarının fitilinin ateşlendiği sokakların hemen yanı başı.

Ferreira sergide, Londra’nın bu isyankâr sokak hafızası ile 1978’de apartheid dönemi Güney Afrika’sında rejim karşıtı duruşuyla ezber bozan çok ırklı punk grubu National Wake arasında beklenmedik ama bir o kadar da organik bağlar kuruyor. Coğrafyalar farklı olsa da iki grubun üzerinde yükseldiği zemin aynı: Toplumsal ve kentsel bir çürüme, yani tam anlamıyla o punk peyzajı.

Brutalist Yürüyüş Yolları ve Çamur Savaşçıları

Galeri alanına adım attığınızda, bembeyaz duvarların ortasında tavan yüksekliğine kadar uzanan Brutalist bir köprü ve rampa tasarımı sizi karşılıyor. Endüstriyel gri tonlarındaki bu yapının üzerinde siyah sprey boyayla tek bir slogan yazılı: THE SLITS.

Editörün Detay Notu: Bu enstalasyon, grubun 1976’da Harrow Road yakınlarındaki bir sitede çekilen ikonik bir fotoğrafına dayanıyor. O dönem müzik basını, The Slits’in vahşi saçları ve peştamallarla çamura bulanmış savaşçı feminist bir kabile imajını hemen tüketilebilir bir malzemeye dönüştürmüştü.

Ferreira, sergide kullandığı oluklu sac ve samanlı balçık gibi malzemelerle hem grubun prova yaptığı o köhne squat kültürüne hem de efsanevi reggae gitaristi Dennis Bovell yapımcılığında çıkan, punk tarihini değiştiren 1979 tarihli Cut albümünün kapağına harika bir görsel saygı duruşunda bulunuyor.

Gerçek Tehlike: Apartheid Rejimine Karşı “National Wake”

Serginin asıl sarsıcı ve yön veren kısmı, hikayeyi Güney Afrika’ya taşıdığı an başlıyor. Londra’nın güvenli sularında cinsiyet rolleriyle oynamak ve provokasyon yapmak büyük bir reklam başarısı getirebilirdi; ancak apartheid rejiminin vahşi gölgesindeki Güney Afrika’da iki beyaz ve iki siyah müzisyenin yan yana gelip punk yapması, reklam değil doğrudan bir hayatta kalma mücadelesiydi.

Komünist Varşova’daki Dezerter ya da Doğu Almanya’daki Ornament & Verbrechen gibi, National Wake için de punk yapmak, McLaren’ın “yıkıntıda twist yapmak” fikrini hayati bir riske dönüştürmek demekti. Konserleri yasa dışı ilan edildi, isimleri sansürlendi. Sergide bu direniş, hem Mirissa Neff’in 2022 yapımı This Is National Wake belgeselinden alınan devasa bir ekran görüntüsüyle (“Apartheid’a Meydan Okuyan Grup” sloganıyla) hem de grubun Hermanus kasabasında çaldığı derme çatma ahşap sahnenin sanatsal bir replikası olan National Wake (Hermanus), 2026 enstalasyonuyla çok vurucu bir şekilde işleniyor.

NO-26 Editörünün Son Notu

Punk hareketi her ne kadar tarih sahnesine “No Future” (Gelecek Yok) pankartıyla çıkmış olsa da, yarım asır sonra bugün bile geride bıraktığı o kor ateş sönmüş değil.

Ângela Ferreira, “Slits are Girls” sergisinde ucuz bir geçmişe özlem tuzağına düşmeyi kesinlikle reddediyor. Karşımızda cafcaflı punk tişörtleri ya da popüler kültür nesneleri yok; aksine, dönemin sosyal gerçekliklerini ve kültürlerarası o saf öfkeyi yüzümüze çarpan, buz gibi soğuk ama bir o kadar da sarsıcı bir inceleme var. Punk’ın estetik bir modadan ibaret olmadığını, asıl gücünü aktivizmden ve politik duruştan aldığını hatırlamak isteyenler için 2026’nın en rafine işlerinden biriydi.