Sarnıcın Derinliklerinde Haritalanan İstanbul: Zeyrek Çinili Hamam’da Alex Červený
16. yüzyıla tarihlenen Mimar Sinan eseri Zeyrek Çinili Hamam’ın altındaki Bizans sarnıcı, Brezilyalı sanatçı Alex Červený’nin Türkiye’deki ilk kişisel sergisine ev sahipliği yapıyor. 24 Eylül 2026 – 31 Ocak 2027 tarihlerinde gerçekleşecek “Karşılaşmalar Atlası”, Anam de Coster küratörlüğünde sanatçının İstanbul hafızasını ve sarnıcın tarihsel katmanlarını 30’dan fazla eserle görünür kılıyor.
Sarnıcın Katmanları Arasında Açılan Sayfalar
Sergide tuval üzerine yağlıboya resimler, parşömen bir heykel, müdahaleye uğramış tarihi gravürler ve nakışlı peştemal yerleştirmeleri bir arada duruyor. Červený’nin eserleri, sarnıcın taş mimarisi boyunca bir kitabın yaprakları gibi sıralanıyor. Sanatçının İstanbul’la kurduğu bağ ise 2009’da kentte gerçekleştirdiği ilk seyahate dayanıyor. O yıl bir sahafta bulduğu 19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl başına ait Osmanlı Türkçesi ve Farsça astronomi risaleleri, bugün sarnıç duvarlarında yankılanan görsel dilin omurgasını oluşturuyor.
Boğaz, Astronomi ve Kürek Mahkûmlarının İzleri
Červený, özel koleksiyonunda yer alan Hollandalı seyyah Cornelis de Bruyn’un Voyage Au Levant kitabındaki İstanbul gravürlerinin tıpkıbasımları üzerine kendi çizimlerini işleyerek geçmişin temsil biçimlerini yeniden okuyor. Boğaz’ı merkeze alan yeni yağlıboya tablolarına, Osmanlı dünyasında denizcilik ve siyasi kararlar için kritik önem taşıyan gökyüzü haritaları eşlik ediyor. Hamamın restorasyonu sırasında sarnıç duvarlarında bulunan ve yapının inşasında çalışan kürek mahkûmlarına atfedilen gemi çizimleri de sanatçının kaligrafi ve sembol dünyasıyla kendiliğinden bir diyalog kuruyor.
Mitoloji, Kaligrafi ve Karşıtlıklar
1963 São Paulo doğumlu Alex Červený; çizim, gravür, heykel ve resim arasında mekik dokuyan pratiğinde Orta Çağ el yazmalarından Rönesans adak resimlerine, sürrealizmden popüler kültüre uzanan geniş bir referans havuzundan besleniyor. Sanatçı; yaşam ve ölüm, beden ve zihin, yeryüzü ve gökyüzü gibi karşıtlıkları farklı alfabeler ve mitolojik simgeler aracılığıyla tuvale taşıyor.
