Güneş ışığının yeryüzündeki son kırıntılarının da tükendiği, basıncın kemikleri ezen bir sessizliğe dönüştüğü o mutlak karanlığın eşiğine adım atmak, insanın kendi varoluşuyla kurduğu en çıplak bağlardan biridir. Okyanusun bin metre ve daha derinlerine inildiğinde, bildiğimiz yaşamın kuralları yerini bütünüyle farklı bir fiziğe ve biyolojiye bırakır. İşte bu tekinsiz ama büyüleyici boşluk, Kunstmuseum Wolfsburg’un devasa salonunda hayat bulan devasa bir yerleştirme ile suyun hafızasına dair epik bir yolculuğa dönüşüyor. Bu deneyim, suyun sadece içtiğimiz bir sıvı değil, gezegenin en eski ve en sadık arşivcisi olduğunu fısıldıyor. Sanatçı Julian Charrière, bu devasa ölçekli projesinde izleyiciyi sadece bir gözlemci olarak değil, bu karanlık ekosistemin geçici bir parçası olarak konumlandırıyor.
Sanat pratiğini bir arkeolog titizliği ve bir bilim insanının merakıyla harmanlayan Charrière, bizi kutupların eriyen devasa buz kütlelerinden Meksika’nın mistik yeraltı sularına kadar uzanan bir keşfe çıkarıyor. Onun eserlerinde su, sadece bir peyzaj unsuru değildir; aksine su, insan faaliyetlerinin yeryüzüne kazıdığı geri dönülemez izlerin canlı birer tanığıdır. Wolfsburg’daki sergi alanı, ziyaretçiyi bir izleyici olmaktan çıkarıp, hidrosferin derinliklerinde süzülen bir yolcuya dönüştürüyor. Fresnel merceklerinin Pasifik Okyanusu’nun zifiri karanlık sularında yarattığı o hipnotize edici ışık hüzmeleri, insan dehasının doğanın en ulaşılamaz köşelerine nasıl sızdığını simgeliyor.
Fresnel merceği, normalde deniz fenerlerinde gemilere yol göstermek için kullanılan bir teknoloji iken, sanatçının elinde abis düzlüklerin karanlığını delip geçen bir arayış aygıtına dönüşüyor. Merceğin yarattığı yapay aydınlık, okyanus tabanındaki sessiz ekosistemi kısa bir süreliğine de olsa görünür kılıyor. Ancak bu görünürlük, bir tür “aydınlanma” değil, daha çok insanın kendi yarattığı teknolojinin doğanın kalbinde ne kadar yabancı durduğuna dair sarsıcı bir farkındalık yaratıyor. Işığın su altındaki kırılmaları, suyun yoğunluğuyla çarpışarak mekân algısını bütünüyle bozuyor. Ziyaretçi, devasa ekranların karşısında dururken aslında okyanusun ağırlığını omuzlarında hissediyor; her ışık patlaması, derinlerdeki bilinmeyene dair duyulan korkuyu ve merakı aynı anda tetikliyor.
Yolculuk, okyanusun derinlerinden buzulların eridiği o hüzünlü sınıra doğru kaydığında, suyun halleri arasındaki o trajik geçişle karşılaşıyoruz. Devasa su altı buzul manzaraları, iklim krizinin soyut bir veriden çıkıp, devasa ve eriyen bir heykele dönüştüğü o anı donduruyor. Buzun içindeki hava kabarcıkları, binlerce yıl öncesinin atmosferini saklarken, suyun içinde çözülen her parça aslında gezegenin hafızasından silinen bir sayfayı temsil ediyor. Charrière, bu sahneleri sunarken doğanın yüceliği ile insanın yıkıcı gücü arasındaki o ince çizgiyi her bir pikselde hissettiriyor. Görüntülerin ölçeği o kadar büyük ki, insan bu buz kütlelerinin karşısında kendi geçiciliğini ve doğa karşısındaki küçüklüğünü iliklerine kadar duyumsuyor.
Meksika’nın cenotelerinde ağırlıksız bir biçimde süzülen dalgıçların görüntüleri ise serginin ruhsal katmanını oluşturuyor. Bu yeraltı su mağaraları, Maya mitolojisinden bu yana öte dünyaya açılan kapılar olarak kabul edilir. Görüntülerde izlediğimiz figürler, suyun kaldırma kuvvetiyle adeta zamanın ve mekânın dışında asılı kalmış gibi görünürler. Burada su, hem koruyucu bir rahim hem de her şeyi yutan sessiz bir son olarak belirir. Suyun kristal berraklığı ile mağaraların karanlığı arasındaki tezat, yaşam ve ölüm arasındaki o geçişken sınırı simgeler. Dalgıcın her nefesi, suyun altındaki kısıtlı zamanımızın ve doğaya olan bağımlılığımızın bir hatırlatıcısıdır. Charrière, bu estetik güzelliğin arkasına, bu cenotelerin yerel halk için taşıdığı kutsallığı ve bu suların günümüzde maruz kaldığı kirlilik tehdidini de gizlice yerleştiriyor.
Sergi, sadece görsel bir şölen sunmakla kalmıyor, aynı zamanda günümüzün en yakıcı ekolojik ve politik meselelerine dair sert bir eleştiri getiriyor. Derin deniz madenciliği, okyanusların insan eliyle kirletilmesi ve buzulların yok oluşu, estetik bir dille ambalajlanmadan, tüm çıplaklığıyla kadrajın ortasına yerleşiyor. “Gece Yarısı Bölgesi” olarak adlandırılan bu kuşak, aslında insanlığın henüz bütünüyle keşfedemediği ama şimdiden yok etmeye başladığı son bakir alanlardan biri. Wolfsburg’un geniş salonuna yayılan bu devasa projeksiyonlar ve yerleştirmeler, izleyicide “şimdi ve burada” olmanın ötesinde, derin bir zaman (deep time) algısı yaratıyor. Bizler galerinin güvenli ortamında bu görüntüleri izlerken, binlerce metre aşağıda devasa makinelerin okyanus tabanını taradığını ve milyonlarca yıllık ekosistemleri saniyeler içinde yok ettiğini bilmek, serginin yarattığı estetik hazzı derin bir sızlamaya dönüştürüyor.
Julian Charrière, bu çalışmasında bilimi sanatın hizmetine sunarken, bizi de birer tanık olarak bu suç mahalline davet ediyor. Suyun akışkanlığı, sergi boyunca bir metafor olarak işliyor: Su akar, yolunu bulur ama beraberinde bizim bıraktığımız kirli izleri de taşır. Sanatçı, suyun fiziksel halleri (buz, sıvı, buhar) üzerinden insanlık tarihinin de bir dökümünü çıkarıyor. Serginin sonunda izleyici, suyun altındaki o zifiri karanlıkta yanan Fresnel ışığının aslında kendi geleceğini arayan bir fener olduğunu anlıyor. Bu sadece bir su altı belgeseli değil, insan ruhunun derinliklerine yapılmış, nefes kesen ve bittiğinde insanın ciğerlerini taze havayla doldurma isteği uyandıran sarsıcı bir ayin.
Sergi: Midnight Zone
Sanatçı: Julian Charrière
Mekan: Kunstmuseum Wolfsburg
Tarih: 14 Mart – 12 Temmuz 2026
Küratörler: Andreas Beitin, Dino Steinhof
Adres: Hollerplatz 1, 38440 Wolfsburg
