İnsan Yapımı Sistemlerin Çılgın Ölçeği: Lumen Prize Finalisti “Hypertopographics” ve Alkan Avcıoğlu
Yeryüzünün endüstriyel yükünü, devasa teknolojik altyapıları ve insanın kendi eliyle inşa edip içinde kaybolduğu o karmaşık sistemleri tek bir bakışla kavramak mümkün mü? Çağdaş fotoğrafın yaşayan efsanelerinden Edward Burtynsky ile Türkiye’de yapay zekâ sanatının öncü isimlerinden Alkan Avcıoğlu’nun ortak çalışması “Hypertopographics”, işte bu devasa ölçeği anlamlandırma çabasından doğuyor.
Tate, V&A ve Whitney Museum küratörlerinin yer aldığı uluslararası bir jürinin 82 ülkeden 2 bin 200’ü aşkın başvuruyu değerlendirdiği 15. Lumen Ödülü (The Lumen Prize) 2026 finalistleri açıklandı. Avcıoğlu ve Burtynsky ikilisi, projenin “Sistemler & Yapılar” kategorisinde finale kalarak dijital sanat dünyasında son derece kıymetli bir uluslararası başarıya imza attı. 1970’lerin simgeleşmiş “New Topographics” akımını yapay zekâ algoritmaları ve çok katmanlı perspektiflerle yeniden yorumlayan iş, günümüz dünyasının kontrolden çıkan üretim-tüketim çarklarını ve hipergerçekliğini görünür kılıyor.
Alkan Avcıoğlu, baş döndürücü bir bilgi bombardımanı altında yaşadığımız bu çağda, gerçekliğin algımızı aşan katmanlarını anlatabilmek için “yeni ve yoğun bir görsel dilin” peşinden gittiğini belirtiyor. 2022’de yapay zekâ ile hikâye anlatımına odaklanarak Paris Photo, Art Basel ve Christie’s gibi geleneksel kurumlar içinde yapay zekâyı kabul ettiren ilk isimlerden biri olan Avcıoğlu; Burtynsky’nin kırk yılı aşan belgesel mirasıyla güçlü bir diyalog yakalamış. Eserler, sadece teknolojik bir şov sunmanın ötesinde; insanlığın kendi kurduğu ama ölçeğini yönetmekte zorlandığı devasa mekanizmalarla olan karmaşık ilişkisine eleştirel bir ayna tutuyor.
New York’taki Heft Gallery ve Edirne Bienali gösterimlerinin ardından “Hypertopographics” serisi, önümüzdeki dönemde Çanakkale Bienali kapsamında Troya Müzesi’nde izleyiciyle buluşacak. Eylül ayında ise Contemporary Istanbul’da DifoArt sunumuyla, seriden daha önce Türkiye’de sergilenmemiş taptaze bir eser ilk kez sanatseverlerin karşısına çıkacak.
NO-26 Editörünün Sergi Notu
Proje: Hypertopographics
Sanatçılar: Alkan Avcıoğlu & Edward Burtynsky
Başarı: The Lumen Prize 2026 Finalisti (“Sistemler & Yapılar” Kategorisi)
Görülebilecek Yerler: Troya Müzesi (Çanakkale Bienali) & Contemporary Istanbul (DifoArt)
Aura: Belgesel fotoğrafının 40 yıllık mirasını yapay zekânın çok katmanlı görsel diliyle buluşturan; devasa endüstriyel sistemleri, aşırılığı ve ölçek karmaşasını dürüstçe sorgulayan uluslararası bir dijital sanat başarısı.
