İmge enflasyonunun ruhumuzu kuşattığı, ekran kaydırma hızımızın zihnimizin ritmini geçtiği o çılgın dijital çağın tam ortasından, Berlin’den sesleniyoruz. Şehrin avangart duraklarından 69salon, dört uluslararası kadın sanatçıyı -Christine Brey, Eugénie Didier, Roxana Halls, Viktoriia Oreshko- bir araya getiren Popcorn und Saure Gurken başlıklı grup sergisiyle, modern dünyanın en sinsi tiranlıklarından birini masaya yatırıyor: Bakışın ekonomisi ve zorunlu görünürlük çılgınlığı. Sergi, görüntünün tüketim nesnesine dönüştüğü bu dönemde, bakma ve görülme eylemlerimizi sinematik bir estetikle sorguluyor.
Popcorn’un Şatafatı ile Turşunun Direnişi
Serginin başlığı, zıt kutupların amansız savaşı üzerine kurulu muazzam bir metafor barındırıyor. “Popcorn”, ana akım kültürün o tatlı, pürüzsüz cazibesini ve Hollywood sinemasının parıltılı illüzyonunu temsil ediyor. Buna karşılık turşu, tadı damakta keskin bir ekşilik bırakan, rahatsız edici, periferide kalmış ve Doğu Avrupa sineması gibi çevreye itilerek direnen bağımsız bir bakış açısını simgeliyor. Katılımcı sanatçılar, bu iki uç arasındaki estetik gerilimde; çekicilik ile tiksinti, yakınlık ile mesafe arasında gidip gelen tekinsiz bir koridor inşa ediyor. Sergilenen resimler ve çizimler, sonu kasten seyirciye anlatılmayan bir filmin donmuş kareleri gibi, bizi cevapsız sorularla baş başa bırakıyor.
Bakışın Tiranlığı ve Görsel Şiddet
Sergi, sosyal medyanın ve akıllı ekranların hayatımıza dayattığı sürekli görünür olma mecburiyetini ve o çok tanıdık beğeni tiranlığını felsefi bir temele oturtuyor. Küratöryel kurgu, feminist kuramcı Laura Mulvey’in 1975 tarihli o meşhur erkek bakışı ve sinematik haz teorisinden yola çıkarak, dijital çağda bu bakış açısının nasıl daha da sığlaştığını ve mekanikleştiğini tartışmaya açıyor:
-
Viktoriia Oreshko: Ukraynalı sanatçı, nesnelerin sessiz hafızasına sığınıyor. Bir partinin ardından yerde unutulmuş sönmüş balonlar ya da boş bir sandalye gibi sıradan ögeleri fotogerçekçi bir titizlikle resmederek, artık o mekânda bulunmayan insanların trajik ve dilsiz tanıklığını önümüze koyuyor.
-
Eugénie Didier: Tuvallerinde bütünüyle yüzleri olmayan bedenleri sahneliyor. Akdeniz’in sıcak, canlı renkleriyle bezenmiş bu sahnelerde yüzün eksikliği bir yok oluş değil; aksine evrensel bir davet niteliği taşıyor. Herkesin kendi yüzünü kutsadığı selfie çağında yüzü kasten gizlemek, radikal bir politik jeste dönüşüyor.
-
Roxana Halls: Erkek bakışının nesneleştirdiği o kusursuz yüzeyleri ve cansız mankenleri tuvaline taşıyor. Judith Butler’ın toplumsal cinsiyet performansı teorisini akla getiren bu tekinsiz işler, modern kimliklerimizin aslında nasıl yapay birer maskeli balodan ibaret olduğunu yüzümüze vuruyor.
Bir Sabotaj Eylemi Olarak “Yavaş Bakış”
Dört kadın sanatçının ortaklaştığı o yavaş ve bedensel görme pratiği, çağımızın o uğursuz kaydırma hızına karşı gerçekleştirilmiş açık bir sabotaj ve direniş eylemidir.
Popcorn und Saure Gurken, görüntülerin milisaniyeler içinde hunharca tüketildiği modern dünyada, bir sanat eserinin karşısına geçip gerçekten bakmanın ve durup düşünmenin hâlâ mümkün olup olmadığını sorguluyor. 2026 Berlin sanat sezonunun bu en zeki, en ironik küratöryel hamlesi, bizi gözlerimizin körelmiş algısını yeniden uyandırmaya çağırıyor.
