Opera salonunda yerinize kurulup ışıkların kararmasını beklediğiniz o kıymetli dakikaları düşünün. Sahne henüz kapalıdır ama karşınızda duran şey sıradan bir yangın perdesi değil; alanın mimarisini devasa bir tabloya dönüştüren anıtsal bir sanat eseridir. Viyana Devlet Operası (Vienna State Opera) ile museum in progress ortaklığının 1998’den bu yana aralıksız sürdürdüğü “Safety Curtain” serisi, tiyatro mimarisinin en soğuk, en işlevsel unsurunu—acil durum yangın perdesini—her sezon dünya çapında bir çağdaş sanat tuvaline dönüştürüyor. Seyirci ile temsil arasındaki o meşhur “dördüncü duvarı” fiziki ve görsel bir şölene çeviren bu gelenek, operanın dramatik gücüyle görsel sanatların sarsıcılığını aynı çatı altında buluşturuyor.
Projenin yolculuğu 1998/1999 sezonunda, Kara Walker’ın Amerika’daki kölelik tarihine ve ırksal anlatılara odaklanan siluet bazlı yerleşimiyle başladı. O günden bu yana perde; Anselm Kiefer’in derin kozmik evreninden David Hockney’nin iPad ile kurguladığı renkli geometrilere, Cy Twombly’nin tutku dolu fırça izlerinden Rirkrit Tiravanija’nın Fassbinder sinemasına gönderme yapan televizyon test kartına ve El Anatsui’nin dokusal zenginliğine kadar pek çok usta ismin vizyonuna ev sahipliği yaptı. Temsil başlamadan önce, perdeler arası verilen aralarda ve alkışlar sonrasında seyirciye eşlik eden bu devasa eserler, bekleyiş anının tüm durağanlığını kırarak izleyiciyi canlı bir müze atmosferine çekiyor.
2026/2027 sezonunda ise bu ikonik sahne barajı, Daniel Birnbaum, Bice Curiger ve Hans-Ulrich Obrist’ten oluşan jürinin kararıyla Avusturyalı ressam Herbert Brandl’ın ellerinde yeniden hayat buluyor. Brandl’ın hazırladığı devasa mavi-beyaz kompozisyon, bakış açımızı doğrudan yeryüzünün dışına, uzay boşluğuna taşıyor. Küratör Cathérine Hug’ın aktarımıyla, insanın Dünya’yı yörüngeden ilk kez gördüğünde hissettiği o “uzaktan bakış etkisi” (overview effect), perdedeki girdap gibi dönen beyazlar ve derin mavi katmanlarla sahneye sızıyor; yaşamın ne denli narin ve kırılgan olduğunu fısıldıyor.
Salondaki gürültü çekilip fısıltılar dindiğinde, o devasa mavi kürenin altında oturup perdenin yavaşça yukarı süzülmesini beklemek; sanatın ve tiyatronun sınırlarının birbirine karıştığı o anı Viyana’da bizzat yaşamak için can atıyoruz.
Editörün Notu
Proje: Safety Curtain (Eiserner Vorhang)
Kurum: Viyana Devlet Operası & museum in progress
2026/2027 Sezonu Sanatçısı: Herbert Brandl
Jüri: Daniel Birnbaum, Bice Curiger, Hans-Ulrich Obrist
