29 Mart – 22 Kasım 2026 · Punta della Dogana (Pinault Collection)
Venedik’te bu yıl Bienal’in yoğun gündeminin gölgesinde kalmaması gereken, derinlikli bir sergi var: Lorna Simpson’ın Third Person (Üçüncü Şahıs) başlıklı retrospektif niteliğindeki sunumu. Amerikalı sanatçının son on yılda Avrupa’daki en kapsamlı sergisi olan bu seçki, küratör Emma Lavigne tarafından New York Metropolitan Müzesi (The Met) ortaklığıyla hayata geçirildi. Büyük Kanal’ın ucunda, adeta bir deniz feneri gibi yükselen Punta della Dogana, Simpson’ın on yılı aşkın süredir ilmek ilmek işlediği resim pratiğine büyüleyici bir ev sahipliği yapıyor.
Kavramsal Fotoğraftan Resmin Katmanlarına
Lorna Simpson (1960), 1980’lerin ortalarında fotoğraf ile metni bir araya getirdiği devrimci yaklaşımıyla çağdaş sanat dünyasında adını duyurmuştu. Erken dönem işlerinde; siyah kadın bedeninin temsiliyetini, imgelerin nasıl manipüle edildiğini, ırk ve toplumsal cinsiyet klişelerinin görsel kültürde nasıl sessizce işlediğini keskin bir dille sorguluyordu. Bu kavramsal duruşu onu kendi kuşağının en etkili seslerinden biri yapsa da Simpson konfor alanında kalmayı reddetti.
2010’ların ortalarından itibaren rotasını resme çeviren sanatçı, bu geleneksel mecrayı kariyerinin temel dertlerini kurcalamak için yepyeni bir oyun alanına dönüştürdü. Sanat dünyasında sıkça tartışılan “Kavramsal bir sanatçı neden resme döner?” sorusuna Simpson, tuvalin sunduğu katmanlılık, zamansallık ve malzeme kalitesiyle yanıt veriyor. Bu geçiş bir geri adım değil; belleğin aşınmasını, temsiliyetin kaçınılmaz başarısızlıklarını ve anlatının kırılganlığını anlatmak için atılmış bilinçli ve olgun bir ileri adım.
“Üçüncü Şahıs” Gözünden Bellek ve Mesafe
Sergi; sanatçının Ice (Buz), Special Characters ve Earth and Sky (Yer ve Gök) gibi en simgesel serilerinden derlenen yaklaşık 50 eseri bir araya getiriyor. Resimler, kolajlar, heykeller ve yerleştirmelerin yanı sıra bir filmi de barındıran bu geniş yelpaze, sanatçının 2015 Venedik Bienali’nde sergilenen ilk dönem tuvallerinden bu mekân için özel olarak ürettiği yepyeni işlerine kadar uzanıyor.
Simpson’ın tuvalleri buğulu, puslu ve derinden şiirsel bir atmosfere sahip:
-
Kozmik uzay boşlukları ve devasa buzul manzaraları,
-
Eski magazin dergilerinden ve bilimsel yayınlardan fırlayan kadın figürleri,
-
Siyah-beyaz fotoğrafın o mesafeli, belgesel hissiyle resmin sıcak dokusunun aynı yüzeyde buluşması.
Grafit, mürekkep ve serigrafi baskıyı üst üste bindiren sanatçı, tıpkı insan hafızası gibi hem çok net hem de alabildiğine bulanık yüzeyler inşa ediyor. Sergiye adını veren Third Person (Üçüncü Şahıs) ifadesi de tam olarak bu estetik mesafeden besleniyor; Simpson, hikâyelerini doğrudan ben merkezli bir yerden değil, nesnel ama sarsıcı bir üçüncü gözün perspektifinden fısıldıyor.
Mimari, Su ve Hafızanın Ortak Diyaloğu
Serginin deneyimini eşsiz kılan unsurlardan biri de dahi mimar Tadao Ando tarafından restore edilen eski gümrük binası Punta della Dogana. Binanın çıplak tuğla duvarları, asırlık ahşap kirişleri ve suyun hemen kıyısındaki mistik konumu, Simpson’ın monokrom ve soğuk tonlardaki eserleri için gösterişsiz ama muazzam bir zemin hazırlıyor.
Ziyaretçiler için bir rota önerisi: Punta della Dogana’da şu sıralar Brezilyalı sanatçı Paulo Nazareth’in Algebra sergisi de eş zamanlı olarak devam ediyor. Bu iki sergiyi peş peşe gezmek, çağdaş sanatın bugün hangi toplumsal yaralarla ve kolektif hafıza kırılmalarıyla uğraştığını görmek adına harika bir bütünlük sunuyor.
The Met ortaklığıyla açılan bu sergi, Lorna Simpson’ın küresel sanat kanonundaki sarsılmaz yerini bir kez daha tescilliyor. Bienal kalabalığından ve görsel bombardımanından yorulanlar için, sabahın erken saatlerinde suyun sesi eşliğinde bu tarihi mekâna sığınmak, tarih, bellek ve kimlik üzerine sakin bir sohbete dalmak, Venedik’in bu yıl sunduğu en zarif ve en kalıcı deneyim.
