Merce Cunningham, sahnedeki hareket bittiği an sanatın da o saniyede yok olduğuna inanan bir figürdü. Beden durur, an uçar ve geriye yalnızca o uçup giden eylemin pasif belgeleri kalır. Münih’teki Knust Kunz Gallery Editions’ın sunduğu Cunningham Capsule başlıklı seçki, tam da bu kaçınılmaz yok oluşun ardında kalan arşive, koreografinin grafik izlerine ve sanatçının o disiplinler aşan görsel dünyasına kavramsal bir mercekle odaklanıyor.
Cunningham’ı 20. yüzyılın en devrimci koreograflarından biri yapan şey, sadece bedeni uzamda kullanış biçimi değil; görsel sanatlarla kurduğu o derin, sarsılmaz bağlardı. Sahne tasarımcısı Robert Rauschenberg ve on yıllar boyunca en yakın çalışma arkadaşı olan John Cage ile yarattığı o efsanevi sinerji kesinlikle bir tesadüf değildi. O; dans ile müzik, rastlantı ve görsel sanatlar arasındaki sınırları kasten ihlal etti. Sahne onun için farklı disiplinlerin çarpıştığı bir laboratuvardı; dans ise müzikten, dekoratif kaygılardan ve o geleneksel, dramatik hikâye anlatıcılığından tamamen bağımsız, başına buyruk bir eylemdi.
Baskı ve edisyon alanındaki kurumsal titizliğiyle bilinen Knust Kunz’un bu sergi için kapsül ismini seçmesi, sanatçının anlık felsefesiyle muazzam bir tezat ve aynı zamanda ironik bir diyalog kuruyor. Bir zaman kapsülü, doğası gereği anı dondurmak, korumak ve geleceğe somut bir şeyler bırakmak için tasarlanır; oysa Cunningham’ın sanatı tamamen anın içinde var olmak ve gösteri bittiğinde yok olmak üzerine kuruludur. Odakta yer alan o fotoğraflar, grafikler, sahne tasarım çizimleri ve koreografiyle eş zamanlı üretilmiş görsel materyaller, izleyiciye şu çarpıcı gerçeği kanıtlıyor: Beden sahneyi terk eder, hareket uzamda buharlaşır ama kapsül geriye kalır.
Modernizm mirasını güncel sahada canlı tutmayı galeristlik anlayışının merkezine koyan Knust Kunz, bu seçkiyle sadece bir edisyon sergisi sunmuyor; aynı zamanda Cunningham’ın o uçucu mirasını nasıl somut bir görsel hafızaya dönüştürebileceğimizin yollarını arıyor. Münih’in kültürel ajandasında, performansın kalıcılıkla olan bu zorlu sınavını kavramsal düzeyde okumak ve arşivin gücüne tanık olmak isteyenler için Theresienstraße 48 numaradaki bu kapsül kesinlikle radara alınmalı.
