Kendi “Baloncuğumuzun” Ötesine: Ed Yong’dan “Muazzam Dünya: Beş Duyunun Ötesine Yolculuk”

Sevgili meraklı zihinler, doğanın gizli frekanslarına kulak kabartmayı sevenler, merhabalar!

Bugün masamızda, sadece bir bilim kitabı değil, dünyaya bakış açınızı kökten değiştirecek bir “algı devrimi” var. Pulitzer ödüllü Ed Yong’un kaleme aldığı ve Domingo Yayınevi etiketiyle raflarda yerini alan “Muazzam Dünya: Beş Duyunun Ötesine Yolculuk”, bizi insan olmanın getirdiği o dar duyusal hapishaneden çıkarıp, yeryüzündeki milyonlarca farklı evrene davet ediyor.

Bu kitap, şimdiden kurgu dışı edebiyatın ve bilim yazımının bu yüzyıldaki en büyük şaheserlerinden biri olarak kabul ediliyor.

“Umwelt”: Sizin Dünyanız, Sizin Sınırlarınızdır

Ed Yong, kitabın merkezine Alman biyolog Jakob von Uexküll’ün ortaya attığı “Umwelt” kavramını koyuyor. Her hayvan, kendi biyolojik donanımının izin verdiği bir “duyusal baloncuk” içinde yaşar.

Biz insanlar dünyayı ağırlıklı olarak renkler ve sesler üzerinden algılarken;

• Arılar için çiçekler, bizim asla göremeyeceğimiz morötesi işaret fişekleriyle doludur.

• Deniz Kaplumbağaları okyanusun ortasında, Dünya’nın manyetik alanlarını bir GPS gibi kullanarak yollarını bulur.

• Filler ayaklarıyla, kilometrelerce ötedeki fırtınaların sismik titreşimlerini hisseder.

• Bazı Balıklar nehirleri, sadece türdeşlerinin anlayabildiği elektriksel aşk mektuplarıyla doldurur.

Ambiyans: Bu Kitabı Okurken Sahneyi Hazırlayın

“Muazzam Dünya”yı okumak, bir belgeselin içine girmek gibidir. Bu keşif yolculuğunu tam anlamıyla duyumsamak için size küçük bir önerim var:

• Ses: Arka planda “Binaural Nature Sounds” veya derin orman uğultularını açın. Mümkünse kulaklık kullanın ki sesin mekânsal derinliğini hissedin.

• Işık: Doğal gün ışığı. Eğer akşam okuyorsanız, odanın köşesinde yumuşak, sıcak bir ışık olsun.

• Odak: Telefonunuzu uzak bir odaya bırakın. Yong bize dikkat etmeyi öğretiyor; bu yüzden kitaba tüm dikkatinizi verin.

❝

Tek hakiki yolculuk… diyarları ziyaret etmek değil, başkalarının gözlerinden bakarak her birinin gördüğü yüzlerce evreni görmektir.

— Marcel Proust

❞

Ed Yong, titiz bir bilimsel araştırmayı, adeta bir masal anlatıcısı edasıyla sunuyor. Kitabı bitirdiğinizde parkta yürüyen köpeğinizin aslında ne kadar karmaşık bir “koku haritası” okuduğunu anlayacak, pencerenize vuran güneş ışığının içindeki görünmez mesajları merak edeceksiniz. Beş duyumuzun kifayetsiz kaldığı bu koca evrende, “başka birinin gözünden bakmanın” ne kadar büyüleyici olduğunu keşfedeceksiniz.

Eğer doğaya, biyolojiye ve varoluşun gizemlerine ilgi duyuyorsanız, “Muazzam Dünya” kütüphanenizin en çok sayfa kıvırılan, en çok altı çizilen kitabı olmaya aday.

Keyifli ve hayret dolu okumalar dilerim!