Berlin çağdaş sanat ekosistemi, teknolojik determinizm ve sanatsal üretim arasındaki gerilimi yapıcı bir paradigmaya dönüştüren önemli bir sergiye ev sahipliği yapmaktadır. KW Institute for Contemporary Art’ta devam eden Holly Herndon ve Mat Dryhurst’ün “Starmirror” başlıklı sergisi, yapay zekâyı (AI) bir otomasyon aracı değil, beşerî eylemlilikle hibritleşen bir “koordinasyon teknolojisi” olarak tanımlamaktadır. Bu inceleme, projenin sunduğu yeni dijital altyapıları ve “protokolü bir medyum olarak ele alma” yaklaşımını akademik bir perspektifle değerlendirmektedir.
Protokol Estetiği ve Veri Egemenliği
Herndon ve Dryhurst’ün pratiği, sanatsal üretimin nihai ürününden ziyade, o ürünü var eden sistemsel kurallara —yani protokollere— odaklanır. Sergi girişinde yer alan Arboretum yerleştirmesi, bu yaklaşımın ilk somut örneğidir. Burada sergilenen imgeler, sanatçıların geliştirdiği ve tamamen kamu malı (public domain) verilerle eğitilen Public Diffusion adlı modelin ürünüdür.
-
PD40M Veri Seti: 40 milyon yüksek çözünürlüklü imgeden oluşan bu set, veri madenciliği süreçlerinde rıza ve mülkiyet tartışmalarına teknik bir yanıt sunar.
-
Kavramsal Çerçeve: Sanatçılar, AI modellerini co-creation mekanizmaları olarak kurgulayarak, kullanıcıyı pasif bir tüketici olmaktan çıkarıp aktif bir sosyal arabulucu konumuna yerleştirmeyi hedefler.
Trans-Tarihsel İntertekstüellik: Hildegard von Bingen ve Sinir Ağları
Serginin kavramsal merkezinde, 12. yüzyıl Benediktin rahibesi ve polimatı Hildegard von Bingen’in Ordo Virtutum (1151) adlı ahlak oyunu yer almaktadır. Orta Çağ’ın ruhani hiyerarşileri ile modern sinir ağlarının katmanlı lojistiği arasında kurulan bu analoji, serginin en dikkat çekici teorik hamlesidir.
Ur-Hildegard Training Corpus adlı liederbuch (şarkı kitabı), Machine Learning modelleri aracılığıyla yeniden yorumlanan Orta Çağ notasyonlarını içerir. Bu noktada sanatçılar, meleklerin hiyerarşisi ile bilgisayar bilimci Geoffrey Hinton’ın soyutlama basamakları arasında ontolojik bir paralellik kurmaktadır. İlahi vizyonların evrensel uyum arayışı, yerini verilerin matematiksel harmoni arayışına bırakmıştır.
“The Hearth” ve Fiziksel Altyapının Materyalitesi
KW’nin ana salonunda (Halle), tasarım stüdyosu sub iş birliğiyle kurgulanan immersif yerleştirme, AI’nın soyut doğasını fiziksel bir mekânla sınar. Kurulan ses laboratuvarının merkezinde yer alan The Hearth (2024) adlı enstrüman, teknolojinin materyal gerçekliğini vurgulayan bir “akustik organ”dır.
-
Soğutma ve Ses: Enstrüman, AI modellerini çalıştıran GPU’ları (grafik işlemci birimleri) soğutan fanlar tarafından tahrik edilmektedir. Bu, dijital işlemin yan ürünü olan ısının ve gürültünün bir sanat nesnesine dönüştürülmesidir.
-
Kolektif Eğitim: Ziyaretçiler, sergi süresince gerçekleştirilen “Call and Response” seanslarına katılarak kendi seslerini veri setine dahil etmektedir. Bu kolektif girdi, serginin sonunda Düsseldorf’ta (Kunstsammlung Nordrhein-Westfalen) ilk kez sahne alacak olan bir “Berlin AI Korosu”nun eğitimini sağlamaktadır.
Güncel Program ve Kapanış Etkinlikleri
Serginin son haftasına girilirken, teorik derinliği artıracak bir dizi etkinlik planlanmıştır:
-
15 Ocak 2026: AI sistemlerinin performatifliği üzerine panel tartışması.
-
16 Ocak 2026: Sanatçı ve teknoloji tasarımcılarının katılımıyla küratoryal söyleşi.
-
17-18 Ocak 2026: Serginin final aşamasını temsil eden “Starmirror Training Performance” serileri.
Starmirror, yapay zekâyı insan sonrası (post-human) bir tehdit olarak değil, dilden bile eski olan grup ritüellerinin modern bir uzantısı olarak konumlandırması bakımından medya sanatı tarihinde özgün bir yere sahip olmaya adaydır.
