Pierre Huyghe “Liminals”: Kuantum Belirsizliği ve Çağdaş Sanatın Ontolojik Sınırları (Halle am Berghain 2026)

Berlin’in en ikonik mekânlarından biri olan Halle am Berghain, 23 Ocak – 8 Mart 2026 tarihleri arasında çağdaş sanatın spekülatif kurgu ustası Pierre Huyghe’nin yeni yerleştirmesine ev sahipliği yapmaya hazırlanmaktadır. “Liminals” başlığını taşıyan bu geniş ölçekli çalışma; LAS Art Foundation ve Hartwig Art Foundation iş birliğiyle, kuantum mekaniği ilkelerini duyusal bir deneyime dönüştüren disiplinlerarası bir ontolojik soruşturma sunmaktadır. Sanatçının fizikçi Tommaso Calarco ve filozof Tobias Rees ile yürüttüğü diyalogların bir çıktısı olan eser, süperpozisyon ve indeterminizm kavramlarını; film, ses, titreşim ve ışık katmanları üzerinden insan öznelliğinin “radikal dışarısında” (radical outside) konumlandırmaktadır.

Kuantum Mantığı ve İnsan Dışı Ontoloji

Huyghe’nin “modern bir mit” olarak tanımladığı yerleştirmenin merkezinde, zaman ve mekânın ötesinde, başlangıcı veya sonu olmayan bir düzlemde hareket eden yüzsüz, insansı bir figür yer almaktadır. Bu figürün var olma, iletişim kurma ve tekil bir gerçeklik durumundan kaçma çabaları, kuantum sistemlerinin gözlemlenmeden önce birden fazla durumda bulunabilme yeteneğine (süperpozisyon) bir alegori teşkil eder. Sanatçı, sonsuz olasılıkların tek bir gerçeklik versiyonuna çökmesinden önceki “eşik” (liminal) alanı estetik bir forma büründürerek, yaşayan ve yaşamayan madde arasındaki sınırların çözülmesini tasvir etmektedir.

Metodolojik İnovasyon: Kuantum Bilgisayarlar ve Yapay Zekâ

“Liminals” projesinin üretim süreci, ileri teknoloji ve teorik fiziğin sanatsal üretimle entegrasyonu açısından paradigma değiştirici niteliktedir. Eserin işitsel ve görsel dokusu şu teknik bileşenlerle şekillenmiştir:

• Kuantum Sonifikasyonu: Jülich Araştırma Merkezi’ndeki (Forschungszentrum Jülich) 100-kübitlik Pasqal kuantum bilgisayarı, filmdeki maddenin salınım simülasyonlarını gerçekleştirmek için kullanılmıştır. Calarco tarafından “bilgisayarın atom dizisini tınlatmak” olarak betimlenen bu süreç, kuantum hesaplama çıktılarını ses tasarımının temel bileşenlerine dönüştürmüştür.

• Radikal Dışarısı ve Yapay Zekâ: Filozof Tobias Rees ile geliştirilen “insan ontolojisinin radikal dışarısı” kavramı, kuantum gürültüsü tabanlı bir yapay zekâ modeliyle desteklenmiştir. Filmin belirli sahneleri, insan algısının ötesindeki bu rastlantısal ve belirsiz kuantum verileriyle üretilmiştir.

Sensing Quantum ve Kurumsal Bağlam

Bu komisyon, LAS Art Foundation’ın Avrupa Komisyonu’ndan S+T+ARTS İnovasyon İş Birliği Büyük Ödülü’nü alan “Sensing Quantum” programının ikinci büyük ayağını oluşturmaktadır. Huyghe, bu sarsıcı çevrede izleyiciyi algının stabilize olmasından önceki ana, olasılıkların bir arada var olduğu kaotik ama düzenli bir “kozmos”a davet etmektedir. Santiago merkezli sanatçının pratiği, sergiyi biyolojik, teknolojik ve maddesel zekâ formlarının birbirine sızdığı, kendi evrimini sürdüren geçirgen bir varlık olarak yeniden tanımlamaya devam etmektedir.