Lefkoşa’daki ARUCAD Art Space’te açılan Mustafa Batıbeniz’in kişisel sergisi “Sömürgecilik Sonrası İnsansıları (Post-Colonial Humanoids)”, Kıbrıs’ın sömürgecilik sonrası çok katmanlı hafızasını bir arşiv gibi açmakla yetinmiyor; o hafızayı, alternatif bir evrende yaşayan hibrit varlıkların bedenine tercüme ediyor. Burada hatırlama, düz bir anlatı değil: mimariyle kaynaşan formlar, mutasyona uğramış bedenler ve “arada kalmış” varoluşlar üzerinden kurulan, tekinsiz ama büyüleyici bir sahne.
Batıbeniz’in disiplinlerarası arka planı (mimarlık, fotoğraf, illüstrasyon ve akademik üretim) serginin dilinde belirgin: figürlerin kökeni sinema, mimari ve modaya uzanıyor; bu yüzden insansıların “kostümü” yalnızca yüzeysel bir stil değil, doğrudan bir kimlik teknolojisi gibi işliyor. Serginin dünyası, hiperreal, sürreal ve çocuksu mekânsallıkları aynı anda taşırken, izleyicide iki duyguyu birlikte üretiyor: bir yanda tanıdık bir nostalji, diğer yanda tam da bu tanıdıklığı bozan bir rahatsızlık. Metnin işaret ettiği Freud’un “tekinsiz” (Unheimlich) kavrayışı ile Turner’ın “liminalite” düşüncesi, burada kuramsal bir etiket olmaktan çıkıp görsel atmosfere dönüşüyor: “ev” hissi var, ama ev artık güvenli bir sığınak değil; “makine” hissi var, ama makine soğuk bir dışsallık değil; ikisi, insan arketipiyle birbirine eklemlenmiş durumda.
Serginin en güçlü tarafı, Kıbrıs’a özgü tarihsel katmanları “yerel bir hikâye” diye sınırlandırmaması. Batıbeniz, sömürge sonrası hafızayı küresel bir post-modern mitolojiye doğru genişletiyor; kimlik, beden ve hatırlama eksenleri, yalnızca Kıbrıs’ın değil, bugünün dünyasının ortak sorularına bağlanıyor: Beden, ne zaman bir “ev”dir? Ne zaman bir “kayıt cihazı”na dönüşür? Hafıza, bir anlatı mı, yoksa biçim değiştiren bir organizma mı?
No:26’nın sevdiği yerden bakarsak: bu sergi, “gelecek” kelimesini parlak bir ütopya gibi kullanmıyor. Aksine, geleceği, geçmişin tortularıyla çalışan bir tasarım problemi olarak ele alıyor. Bu yüzden de sergi, tek bir okuma beklemiyor; izleyiciyi, kendi kültürel hafızasının kıyılarında dolaştırarak, “insan” kategorisinin sınırlarını yeniden düşünmeye zorluyor.
Sergi: Mustafa Batıbeniz — Sömürgecilik Sonrası İnsansıları (Post-Colonial Humanoids)
Mekân: ARUCAD Art Space, Lefkoşa (Müftü Raci Efendi Sokak, sur içi)
Tarih: 31 Ocak 2026 tarihine kadar
