Anasayfa
Sokak
GHMP Zvon’da ‘The Double’ Sergisi

GHMP Zvon’da ‘The Double’ Sergisi

KapıSokak38 dakika önce7 Tıklanmalar

Paylaş

Abjeksiyon kavramı zihnimizde genellikle korku görüntülerini canlandırır: Pislik, çirkinlik ve ölümün en içsel, bedensel halleri. Ancak genellikle ihmal ettiğimiz şey, zihnin abjek formlarıdır; yani kendi benlik algımız üzerindeki kaygan tutuşumuzdan kaynaklanan bir tür psişik korku. Kişiliğimizin ve içinde yaşadığımız dünyanın etrafında dönen o belirsizlik ve yarattığı rahatsızlık, Prag Şehir Galerisi’nin (GHMP Zvon) son sergisi olan The Double’ın merkezinde yer alıyor.

Çift ya da doppelgänger figürü, Narkissos mitinden başlayarak popüler kültürdeki Dr. Jekyll ve Mr. Hyde’a, hatta güncel ‘Severance’ dizisine kadar yüzyıllardır insan hayal gücünü büyüledi. Bu figürlere olan hayranlığımız, tanıma ve tehdit arasındaki gerilimden besleniyor: Sizin olan benlik ile bastırılmış, reddedilmiş veya bilinçdışı kalmış benlik yönleri arasındaki o ince çizgi. Bu bağlamda “çift”, benliğin birliğini tehdit eden ve bir terör duygusu üreten abjek bir işlev görüyor.

Ortaçağ Duvarları Arasında Bir Yarılma

Prag’ın tarihi meydanındaki Stone Bell House’da düzenlenen sergi; resim, heykel ve grafik sanatlardan fotoğraf, video ve çağdaş teknolojilere kadar geniş bir yelpazeyi kapsıyor. Küratörlüğünü Kristýna Jirátová’nın üstlendiği şov, hem Çek hem de uluslararası sanatçıların eserlerini bir araya getiriyor.

Sergi, üç kat boyunca yukarı doğru sarmal bir şekilde ilerliyor ve her kat çiftleşme kavramının farklı bir yorumuna ayrılmış. Ortaçağ binasının orijinal özellikleri korunurken, mekânın üzerine eklenen çizgili duvar kâğıtları, izleyicide incelikli ama kafa karıştırıcı bir çift görme hissi uyandırıyor.

Hayvani Benlik ve Bastırılmış Dürtüler

Karşılaşılan ilk eser Petra Oriešková’nın 1990 tarihli ‘The Friend’ adlı çalışması. Sanatçının imgeleri genellikle sürreal, çıplak insan formlarını hayvan mevkidaşlarıyla birleştiriyor. Resmin merkezindeki kadınla göz göze geldiğinizde, kendinizi tuhaf bir manzaranın içinde buluyorsunuz. Önünde bir ayna varmış gibi görünen şey, aslında içinde köpek kafalı çıplak bir figürün oturduğu bir boşluk. Etrafta süzülen kopuk insan kafaları, rasyonel benliğimizden ayırmayı tercih ettiğimiz ilkel ve içgüdüsel dürtülerle bizi yüzleştiriyor.Jan Švankmajer: Zamanın ve Mekânın Çöküşü

Serginin bir diğer doruk noktası Jan Švankmajer’in 1994 tarihli ‘Here Lived and Suffered’ (Burada Yaşadı ve Acı Çekti) eseri. Çift pozlanmış siyah-beyaz fotoğrafları; deri rengi kil, kürk, tüy, paslı metal ve ahşap gibi 3D öğelerle birleştiren bu stereografik çalışmalar, fotoğraf ve heykel arasında gidip geliyor.

Švankmajer’in işlerinde iki figür, sanki bize ulaşmak istiyormuş gibi kameraya doğru uzanıyor. Kil eklentilerle resmin dışına taşan eller ve maske benzeri devasa kil kafalar, sadece bedensel bütünlüğü değil, aynı zamanda zaman ve mekân algısını da bozuyor. Çift pozlama, iki anı tek bir çarpık anda birleştirirken; abjeksiyon burada bedenin ötesine geçerek sembolik düzene, yani zamanın ve kimliğin doğrusallığına sızıyor.

Dijital Çağın Parçalanmış Kimliği

Adam Štech’in 2024 tarihli ‘Woman with Telephone’ adlı tablosu, bu bozulmanın çağdaş bir tezahürü. Kübik bir tarzda yeniden düzenlenmiş, parçalanmış bir yüze sahip Viktorya dönemine ait elbiseli bir kadın, elindeki telefona hapsolmuş durumda.

Burada telefona olan fiksasyon, teknolojinin bedenin bir uzantısı haline geldiği, arzu ve zorunlulukla tanımlanan çirkin yanımızı ortaya koyuyor. Resim, geleneksel sanat tarihi ile yapay zekâ ve dijitalleşen zamanın gerilimini birleştirerek; ne tam olarak biri ne de diğeri olan, tanıdık ama çarpık bir figür üretiyor.

Sonuç: Fortress of Coherence (Uyum Kalesi)

Sergi boyunca eserler, kendimizi savunmaya en yatkın olduğumuz noktaya dokunuyor; açıkça kaba bir imge içermeseler bile korku ve huzursuzluk uyandırıyorlar. Normalde bu tepkiler, toplumsal kimliklerimizi ve zamanın doğrusallığını destekleyen bir uyum kalesi tarafından korunur. Ancak bu duvarlar yıkıldığında, düzen dayatma arzumuzla yüzleşiriz.

“Abjeksiyonun önerdiği meydan okuma; iğrenme ve korkunun ötesine geçmek, benliğin karmaşıklığına yer açmak ve özünde öngörülemez, çelişkili ve tutarsız olan bir dünyaya düzen dayatma dürtüsüyle yüzleşmektir.”

Sergi Bilgileri