Yüz Okumadan Yapay Zekaya: Sheung Yiu ve C/O Berlin’de (Inter)faces of Predictions Sergisi
Berlin sanat ortamı, birkaç gün sonra C/O Berlin’de açılacak olan ve teknoloji ile insan fizyognomisi arasındaki tekinsiz ilişkiyi merkezine alan sarsıcı bir prömiyere hazırlanıyor. Helsinki merkezli sanatçı ve araştırmacı Sheung Yiu’nun (d. 1991, HKG), C/O Berlin Talent Award 2025 kapsamında gerçekleştirdiği “(Inter)faces of Predictions” başlıklı sergisi, 7 Şubat – 10 Haziran 2026 tarihleri arasında izleyiciyle buluşacak. Sergi, yüzlerin karakter özelliklerini ve bireyin geleceğini tahmin etmek için tarih boyunca farklı kültürlerde ve teknolojilerde nasıl kullanıldığını akademik bir titizlikle sorunsallaştırıyor. Teorisyen Megan Williams’ın “yüz okumanın aslında ölümcül bir okuma olduğu” yönündeki tespiti, serginin ruhsal olandan ekonomik ve algoritmik olana evrilen insan ajansı kaybına dair kuramsal omurgasını oluşturuyor.
Serginin mekânsal tasarımı, kendi kuyruğunu ısıran bir yılan sembolü olan ouroboros motifi etrafında şekillenen dairesel bir tur şeklinde kurgulanmıştır. Bu kadim sembol, sergide sadece tarih boyunca tekrarlanan inanç sistemlerinin bir metaforu olarak değil, aynı zamanda makine öğrenimini besleyen veri akışlarının ve geri bildirim döngülerinin yarattığı döngüsel mantığı (circular logic) temsil etmek için kullanılmıştır. Yiu, kendi yüzünü bir denek olarak kullanarak Doğu Asya’nın geleneksel yüz okuma pratiklerini, Batı’nın fizyognomi teorilerini ve günümüzün en ileri yüz tanıma teknolojilerini bir araya getirmektedir. Bu görsel arkeoloji, büyük ölçekli bilgisayarlı görü (computer vision) modelleri ve veri tabanlı izleme çağında, stereotipik varsayımların ve sınıflandırma sistemlerinin beraberinde getirdiği gizli tehlikelere dikkat çekmektedir.
Sanatçının metodolojisi, Aby Warburg’un meşhur Mnemosyne Atlas çalışmasına atıfta bulunan geniş bir buluntu görüntü (found footage) arşivine dayanmaktadır. Yiu, bilginin tarihsel aktarımında kullanılan kaligrafi kağıdı üzerine baskılar ve taş üzerine kazınmış metin fragmanlarını; teknolojik çağın karakteristiği olan metalik, ışıklı ve yansıtıcı yüzeylerle karşı karşıya getirmektedir. Bu malzeme kontrastı, geçmiş ile güncel arasındaki gözenekli ağı örerken, sanatın ve bilimin kesişim noktasında gelişen görsel kültürü deşifre etmektedir. Sergi; fotoğraflar, nesne tabanlı enstalasyonlar ve video denemelerinden oluşan hibrit yapısıyla, yüz analizinin spiritüel okumalardan teknik optimizasyona uzanan evrimini somutlaştırmaktadır.
Serginin finalinde yer alan video denemesi, izleyiciyi sanatçının kendi yüzü olduğu sonradan anlaşılan dijital bir manzara üzerinde gezinen bir avatar ile karşı karşıya bırakır. Seslendirme eşliğinde Yiu; “deep fake” teknolojilerinden sentetik yüz görüntülerine kadar uzanan süreçte, algoritmaların kimliklerimiz üzerindeki artan gücünü ve sözde “objektif bakışın” aslında ne kadar sübjektif olabileceğini sorgulamaktadır. Küratörlüğünü Veronika Epple’ın üstlendiği bu multimedya sergi, Sheung Yiu’nun Almanya’daki ilk kurumsal solo sergisi olma özelliğini taşırken, beraberinde sunulan kapsamlı yayınla birlikte yüz okuma ve tahminleme teknolojilerinin etik sınırlarını yeniden tartışmaya açmaktadır.
Sergi Bilgileri
Mekan: C/O Berlin
Sanatçı: Sheung Yiu (C/O Berlin Talent Award 2025)
Sergi Başlığı: (Inter)faces of Predictions
Tarih: 7 Şubat – 10 Haziran 2026
Küratör: Veronika Epple
