Berlin, yüzyıllardır sadece bir coğrafi merkez değil, aynı zamanda sığınmanın, kendini yeniden keşfetmenin ve bitmek bilmeyen bir dönüşümün simgesi olmuştur. Bu dinamik metropolün ruhunu şekillendiren en önemli unsurlardan biri ise kuşkusuz sanatçılar, özellikle de ana akım tarih anlatılarında çoğu zaman arka planda kalan kadın sanatçılardır. Berlin sanat takviminin en anlamlı duraklarından biri olan Deutscher Künstlerbund, yeniden kuruluşunun 75. yıl dönümünü kutlarken, bu tarihsel mirası Sonya Schönberger’in küratöryel vizyonuyla taçlandırıyor. “Dear Berlin. 10 Berliner Künstlerinnen des Deutschen Künstlerbundes” sergisi, şehrin geçmişini, bugününü ve geleceğini on farklı kadın sanatçının biyografik anlatıları üzerinden yeniden haritalandırıyor.
“Berliner Zimmer”: Yüz Yıllık Bir Şehir Arşivi Olarak Sanat
Serginin merkezinde, sanatçı Sonya Schönberger tarafından 2018 yılından bu yana titizlikle örülen “Berliner Zimmer” (Berlin Odası) projesi yer alıyor. Etnoloji ve deneysel medya tasarımı eğitimi alan Schönberger, sanatsal pratiğini kişisel anlatıların ve biyografik kırılmaların üzerine inşa ediyor. “Berliner Zimmer”, Berlinlilerin heterojen geçmişlerini koruma altına almayı hedefleyen ve tam yüz yıla yayılması planlanan devasa bir video arşividir. Bu proje, bir şehri sadece mimarisiyle değil, o binaların içinde yaşayan, üreten ve direnen insanların sesleriyle tanımlama çabasıdır.
Sergide, Deutscher Künstlerbund üyesi olan on önemli kadın sanatçı —Birgit Cauer, Catherine Rose Evans, Brigitte Hein, Veronika Kellndorfer, Gisela Kleinlein, Christl Mudrak, Anikẹ Joyce Sadiq, Eva-Maria Schön, Nanaé Suzuki ve Claudia Wieser— bu arşivin yaşayan birer parçası olarak karşımıza çıkıyor. Her biri Berlin’in farklı dönemlerine, toplumsal değişimlerine ve sanat disiplinlerine tanıklık etmiş bu isimler, sadece eserleriyle değil, bizzat hayat hikayeleriyle sergi alanını dolduruyor.
Fiziksel Eser ile Sesin Diyaloğu: Yeni Bir Sergi Deneyimi
Genellikle sanat sergilerinde eserler, sanatçının yaşamından koparılmış bağımsız nesneler olarak sunulur. Ancak “Dear Berlin”, bu klasik sunum metodolojisini kökten sarsıyor. Sergi için özel olarak tasarlanan mekânsal yapı, video portreler ile fiziksel yapıtlar arasında organik bir geçiş sağlıyor. Örneğin, Anikẹ Joyce Sadiq‘in “Utopian Institution” (2025) adlı çalışması veya Christl Mudrak‘ın “Die Ehre der Pflanzen” (Bitkilerin Onuru, 2022) yerleştirmesi, sanatçıların kendi seslerinden dinlediğimiz yaşam öyküleriyle yan yana geldiğinde, izleyici için çok boyutlu bir “anlama” alanı yaratıyor.
Burada asıl odak noktası fiziksel nesnenin ötesine geçerek; ait olma, kimlik ve toplumsal cinsiyet eşitliği gibi kavramların Berlin bağlamında nasıl müzakere edildiğine kayıyor. Sanatçıların savaş sonrası yıllardan bugüne uzanan deneyimleri, Berlin’i bir sanat metropolü haline getiren asıl gücün, yerleşik yapıların dışına çıkabilen ve dayanışma ağları kurabilen bu kadın sesleri olduğunu kanıtlıyor.
Sanatın Toplumsal Sorumluluğu ve Şehir Politikaları
Berlin, tarih boyunca birçok kez kendini yeniden icat etmek zorunda kalmış bir şehirdir. Bu sürekli “oluş” hali, sergide sanatın toplumsal değişimleri tetikleyen bir ayna olarak konumlanmasını sağlıyor. Özellikle sanatsal alanların korunması ve sanat özgürlüğünün yeniden tartışmaya açıldığı günümüz politik ikliminde, bu on sanatçının sesi daha da büyük bir önem kazanıyor. Onların hikayeleri, sanatın sadece bir estetik kaygı değil, aynı zamanda bir özgürleşme ve toplumsal sorumluluk biçimi olduğunu hatırlatıyor.
Sergi seçkisi, Berlin’in çeşitliliğini yansıtacak şekilde farklı yaş gruplarını, kültürel arka planları ve ifade biçimlerini bir araya getiriyor. Bu durum, sergiyi sadece bir “kadın sanatçılar seçkisi” olmaktan çıkarıp, şehrin politik ve entelektüel tarihine dair bir “çok sesli koro” haline getiriyor.
Kalıcı Bir Miras: Stadtmuseum Berlin İş Birliği
“Dear Berlin” sergisinin en dikkat çekici akademik ve kurumsal yönlerinden biri de sürdürülebilirliğidir. Sergi sona erdikten sonra (8 Mart 2026), hazırlanan tüm video röportajlar Stadtmuseum Berlin‘in tarihsel koleksiyonuna dahil edilecek. Bu sayede, sanatçıların sesleri ve anlatıları dijital olarak erişilebilir kalmaya devam edecek ve Berlin’in şehir tarihindeki yerini kalıcı olarak alacaktır. Bu, serginin geçici bir kültürel etkinlik olmanın ötesine geçerek, bir bellek inşası (memory building) projesine dönüştüğünün en somut göstergesidir.
Sonya Schönberger, Berlin’in biyografik kırılmalarını bir arşivci titizliğiyle toplarken, aslında bize şu soruyu soruyor: Bir şehri şehir yapan binalar mıdır, yoksa o binaların içinde yankılanan hayaller ve hatıralar mı? “Dear Berlin”, bu sorunun cevabını, on güçlü kadının sanatsal ısrarı ve toplumsal direnciyle veriyor.
Ziyaret ve Detay Bilgileri
Sergi, Berlin’in merkezindeki Deutscher Künstlerbund mekanında, 8 Mart 2026 tarihine kadar ziyaret edilebilir. Özellikle Dünya Kadınlar Günü’ne denk gelen 7 ve 8 Mart tarihlerinde uygulanacak özel açılış saatleri, bu anlamlı projenin kapanışını kolektif bir kutlamaya dönüştürmeyi hedefliyor.
-
Mekan: Deutscher Künstlerbund e.V. (Markgrafenstraße 67, 10969 Berlin)
-
Sergi Tarihi: 5 Aralık 2025 – 8 Mart 2026
-
Açılış Saatleri: Salı – Cuma | 14:00 – 18:00 (Özel Günler: 7-8 Mart | 12:00 – 18:00)
-
Küratör: Sonya Schönberger
-
Katılımcı Sanatçılar: Birgit Cauer, Catherine Rose Evans, Brigitte Hein, Veronika Kellndorfer, Gisela Kleinlein, Christl Mudrak, Anikẹ Joyce Sadiq, Eva-Maria Schön, Nanaé Suzuki, Claudia Wieser.
