Pilot Galeri’nin eşiğinden içeri adım attığınızda, başınızı yukarı kaldırmanıza gerek kalmadan sizi kuşatan bir sonsuzlukla karşılaşıyorsunuz. Serra Tansel’in 18 Aralık 2025’te kapılarını açan ve 17 Ocak 2026’ya kadar devam eden “Gökyüzleri” başlıklı sergisi, gökyüzünü sadece romantik bir temaşa nesnesi olmaktan çıkarıp, üzerine kişisel yasların, toplumsal travmaların ve politik şiddetin kazındığı devasa bir tanıklık alanına dönüştürüyor. Sanatçının göğü bir sığınak olmaktan ziyade, temas eden, sarsılan ve hatta kokan bir varlık olarak konumlandırdığı bu anlatı, izleyiciyi yerin bittiği değil, bedenin ve tarihin başladığı o tekinsiz ufuk çizgisine davet ediyor.
Serginin merkezinde yankılanan şair Mahmoud Darwish’in “Son Gökyüzünden Sonra Nereye Uçmalı Kuşlar?” dizeleri, mekana özel kurulan enstalasyonla sarsıcı bir görsellik kazanıyor. Londra’daki bir Filistin dayanışma yürüyüşünde görülen karton bir kuştan ilham alan bu iş, hareketin ve özgürlüğün simgesini küresel ticaretin en sıradan malzemesi olan karton kutularla çarpıştırıyor. Lojistik ağların akışkanlığı ile hareket hakkı elinden alınmış bedenler arasındaki o derin çelişki, karton kanatların hafifliğinde cisimleşiyor. Bu politik yük, Tansel’in anneliğinin ilk aylarında gökyüzüne yönelen taze bakışıyla birleştiğinde; bebeğinin ayak izlerinden kalıplanmış ve gökyüzü renklerine boyanmış alçı heykelde şiirsel bir yakınlık buluyor. Ulaşılmaz sandığımız o mitolojik gök kubbe, küçük bir bebeğin ayak izlerinde dokunulabilir ve maddesel bir gerçeğe evriliyor.
Ancak bu gökyüzü her zaman berrak değil; siyasal şiddetin görünmez ama silinmez izlerini de taşıyor. “Aynı Gökyüzünün Altında” adlı fotoğraf serisi, yaşamdan koparılan Gazzeli gazetecilerin çektiği karelerin sadece gökyüzü kısımlarını koruyarak, sansürün ve yok edilişin yarattığı o ağır boşluğu görünür kılıyor. Yan yana dizilen bu “kırpılmış” gökyüzleri, kayıp bir dünyanın sessiz topoğrafyasını oluştururken, serginin bir diğer köşesinde polis bariyerlerinden preslenerek dönüştürülmüş metal asamblaj yükseliyor. “Barikat mavisi” tonlarında boyanmış bir duvarın önünde duran bu heykel, engelleyici bir yapının nasıl parçalanıp yeni bir ufuk hattına, bir açıklığa dönüştürülebileceğini araştıran sessiz bir direniş jesti olarak ortaya çıkıyor.
Tansel’in duyulara hitap eden katmanlı dili, portakal kabuğundan dökülmüş bir buhurdanlığın yaydığı kokuyla galeri mekanını Filistin’in yitik portakal bahçelerinin hafızasına bağlıyor. Bu mahrem koku, yerinden edilme hissini kireçtaşı bir kaidenin ağırlığıyla birleştirerek izleyiciyi eşzamanlı bir içsel yolculuğa çıkarıyor. Öte yandan, İsrail ordusunun Gazze’deki eşekleri “kurtarma” bahanesiyle Avrupa’ya taşımasını konu alan “Eşek Uçuşları Projesi”, yıkımın ortasındaki bu absürt temsil biçimlerini origami uçaklara asılmış eşek portreleriyle yıkıcı bir hicve dönüştürüyor. Serginin bütününde hissedilen bu gerilim; Porto Riko’daki bir cezaevinin açık görüş odasında yer alan plaj posterinin replikasıyla zirveye ulaşıyor: Kontrollü bir özgürlük vaadi ile egzotik bir manzaranın ulaşılmazlığı aynı tuvalde buluşuyor.
“Gökyüzleri”, gökyüzünün altında yaşayan her şeyin birbirine görünmez ama kopmaz bağlarla bağlı olduğu fikrini farklı malzemeler ve duyusal deneyimler üzerinden yeniden hatırlatıyor. Serra Tansel, göğü sadece bakılan bir yer olmaktan çıkarıp, şiddetin ve umudun aynı anda kaydedildiği bir hafıza kartı gibi kullanıyor. Pilot Galeri’nin Sıraselviler’deki mekanında 17 Ocak’a kadar sürecek olan bu sergi, hem uzak bir coğrafyanın feryadını hem de yeni bir yaşamın ilk adımlarını aynı gökyüzünün altında birleştirerek bizi sessiz ama sarsıcı bir tanıklığa davet ediyor.
Apartman No:26 Notu: Serra Tansel’in gökyüzü, bildiğimiz o uçsuz bucaksız boşluk değil; aksine her birimizin hikayesiyle tıka basa dolu bir arşiv gibi. Eğer Beyoğlu’nun o gri kış gününde, gökyüzünün nasıl hem bir barikat hem de bir buhurdanlık olabileceğini keşfetmek isterseniz, bu sergi ruhunuzda yeni ufuklar açabilir.
