Berlin’in sanat rotasında, Schöneberger Ufer’deki Barbara Wien galerisine konuk oluyoruz. Galeri, 15 Nisan 2026 tarihine kadar devam edecek olan yeni sergi dizisi “how to see” nin ilkini, 20. yüzyılın en nev-i şahsına münhasır düşünür ve sanatçılarından Robert Filliou’ya (1926–1987) ayırıyor.
Filliou, sanatı sadece bir nesne değil, bir araştırma ve oluş hali olarak gören, küratör Anders Kreuger’in deyimiyle sistematik özgür düşüncenin vücut bulmuş halidir.
Ekonomistlikten Zen Budizmine: Bir Yaşam Fragmanı
Robert Filliou’nun hayatı, en az sanatı kadar katmanlı ve şaşırtıcıdır:
-
Direniş ve Ekonomi: II. Dünya Savaşı’nda Fransız Direnişi’nde yer aldı, ardından ABD’de ekonomi eğitimi alıp Coca-Cola için çalıştı.
-
BM ve Kore: 1950’lerin başında Birleşmiş Milletler adına Kore’nin yeniden yapılanma planında görev aldı.
-
Zen Etkisi: Kore’deyken tanıştığı Zen Budizmi, onun tüm sanat anlayışını ve yaşam felsefesini kökten değiştirdi.
-
Fluxus: 1960’larda Fluxus hareketinin en önemli figürlerinden biri oldu ve sanatın sınırlarını oyunla, şansla ve iletişimle zorladı.
Filliou’nun Radikal Kavramları
Filliou için sanat, bitmiş bir üründen ziyade bir başlangıç noktasıdır. Sergide öne çıkan üç ana kavram, onun dünyasını anlamamıza yardımcı oluyor:
Eşdeğerlik İlkesi (Principle of Equivalence): “İYİ YAPILMIŞ / KÖTÜ YAPILMIŞ / YAPILMAMIŞ.” Filliou, bu üç olasılığın da sanatsal açıdan eşdeğer olduğunu savunur. Bu, mükemmellik arayışına vurulan en nazik ama en etkili darbelerden biridir.
Kalıcı Yaratım (Permanent Creation): Sanat yapmaktan ziyade yaratıcılığı pratik etmek üzerine kurulu bir kavramdır. Ona göre her şey bir araştırma ve oyun alanıdır.
Sanatın Doğum Günü: Filliou, sanatın 1.000.000 yıl önce (17 Ocak 1963’te ilan ettiğine göre) birisinin kuru bir süngeri su dolu bir kovaya düşürmesiyle başladığını duyurdu. O günden beri her 17 Ocak, Sanatın Doğum Günü olarak kutlanır.
“Ziyaretçinin bildiği yeterlidir. ‘Bildiğini bilmeyi’ kabul etmek ama aynı zamanda ‘bilginin ne olduğunu bilmek’, işte budur Kalıcı Yaratım’ın ruhu.” — Robert Filliou / Joachim Pfeufer
Sergide Sizi Neler Bekliyor?
Barbara Wien’deki bu açılış sergisi, hem bilgilendirici bir giriş hem de eğlenceli bir deneyim sunmayı hedefliyor:
-
Orijinal Eserler ve Ephemera: Nadir kitaplar, çoklu edisyonlar (multiples), grafik çalışmalar, afişler ve davetiyeler.
-
Porta Filliou (Film): Sanatçının 1977 yılında Calgary’de ürettiği, eğitim ve öğrenim üzerine olan felsefesini videoyla harmanlayan önemli bir yapıt.
-
Whispered History of Art (1963): Ziyaretçilerin kulak verebileceği, sanatın fısıldanan tarihine dair işitsel bir çalışma.
-
Poipoidrom: Filliou ve mimar Joachim Pfeufer’in tasarladığı, düşünce, eylem ve iletişim arasındaki ilişkiyi kuran o meşhur karşı-model platformu.
“how to see” serisi, bir sanatçının dünyayı nasıl algıladığını ve bizim bu konseptleri bugün nasıl okuduğumuzu sorguluyor.
-
Tarihler: 15 Nisan 2026 tarihine kadar
-
Mekân: Barbara Wien, gallery & art bookshop
-
Adres: Schöneberger Ufer 65, 10785 Berlin
-
Ziyaret Saatleri: Çarşamba – Cumartesi, 12:00 – 18:00
Robert Filliou, “Belki de değerimin anlaşılması için 21. yüzyıla ihtiyaç vardır” demişti. 2026 yılında, Berlin’in bu butik galerisinde onun haklılığına tanıklık etmek oldukça etkileyici.
