İstanbul Modern, ay sonunda kapılarını Türkiye’nin sadece ilk kadın opera sanatçısı değil, aynı zamanda görsel sanatların, tiyatronun ve edebiyatın en sıra dışı figürlerinden biri olan Semiha Berksoy’a (1910–2004) açıyor.
“Tüm Renklerin Aryası” başlıklı bu kapsamlı sergi, Berksoy’un 22 Ocak – 6 Eylül 2026 tarihleri arasında izlenebilecek olan çok katmanlı dünyasını, Berlin’den İstanbul’a uzanan küratöryel bir köprüyle karşımıza getiriyor.
Disiplinlerarası Bir Dehanın Anatomisi
Semiha Berksoy için sanat, tek bir mecra ile sınırlanamayacak kadar taşkın bir varoluş biçimiydi. Bu retrospektif, 200’ü aşkın yapıt aracılığıyla onun operadan resme, sinemadan edebiyata uzanan üretimini bir bütünsel sanat yapıtı olarak ele alıyor.
-
Kişisel Mitoloji ve Otoportreler: Berksoy’un resimleri, sadece estetik birer nesne değil; kendi hayatını, aşklarını ve sahnede canlandırdığı karakterleri birer mite dönüştürdüğü günlükler gibidir.
-
Çarşaf Resimleri: Klasik tuval sınırlarını reddeden, doğrudan hayatın içinden gelen malzemeler üzerine kurulan o meşhur çarşaf resimleri, serginin en özgün duraklarından birini oluşturuyor.
-
Sahnenin Görsel İzdüşümü: Erken dönem desenlerinden, bizzat rol aldığı operaların temalarını taşıyan tablolara kadar her eser, onun sesinin tuvaldeki yankısı niteliğinde.
Berlin’den İstanbul’a: Bir İş Birliğinin Evrimi
Serginin ilk versiyonu, Berlin’deki çağdaş sanat müzesi Hamburger Bahnhof’ta izleyiciyle buluşmuştu. Ancak İstanbul Modern’deki bu yeni versiyon, yerel bağlamı ve Berksoy’un şahsi arşivini çok daha derinlemesine işliyor:
-
Arşivsel Derinlik: Ses kayıtları, daha önce gün yüzüne çıkmamış fotoğraflar ve efemeralar, sergiyi sadece bir sanat gösterisi olmaktan çıkarıp tarihi bir tanıklığa dönüştürüyor.
-
Sinematografik Hafıza: Türkiye’nin ilk sesli filmi olan İstanbul Sokaklarında gibi yapıtlardaki mevcudiyeti, Berksoy’un modernleşme tarihimizdeki merkezi konumunu belgeliyor.
Küratöryel Perspektif ve Katalog
Öykü Özsoy Sağnak, Deniz Pehlivaner ve Yazın Öztürk tarafından hazırlanan sergi, Sam Bardaouil ve Till Fellrath’ın özgün tasarımından ilham alarak müze mekanına uyarlandı. Serginin kataloğu ise tam bir “başvuru kaynağı” niteliğinde; Dikmen Gürün, Ayşe Güngör ve kızı Zeliha Berksoy gibi isimlerin metinleriyle Berksoy’un sanatsal mirasını akademik ve insani açılardan derinleştiriyor.
“Semiha Berksoy, kendi aryasını sadece sahnede değil, hayatının her santimetrekaresinde söylemiş bir sanatçıydı. Bu sergi, o gür sesin görsel karşılığını arıyor.”
