Galerie Thomas Schulte’nin kapısından içeri girmek, sadece bir sergi alanına değil, Almanya’nın resmi tarih kitaplarının kenar boşluklarına gizlenmiş, üstü örtülmüş ve sessizliğe mahkûm edilmiş bir geçmişin kalbine adım atmak gibi. James Gregory Atkinson’ın “EBENHOLZ” (Abanoz/Ebony) adını verdiği solo sergisi, eşyaların, seslerin ve belgelerin diliyle bize Siyah Alman tarihinin en mahrem ve sarsıcı katmanlarını anlatıyor. Abanoz, sadece kıymetli bir odun değil; burada hem Ebony dergisinin o köklü mirasına bir selam duruşu hem de hafızanın o koyu, pürüzsüz ve dirençli dokusuna dair sanatsal bir metafor olarak karşımıza çıkıyor.
Serginin ana damarlarından biri, 2025 yılının Mayıs ayında aramızdan ayrılan, Nazi Almanyası’nın hayatta kalan son Siyah tanığı Marie Nejar’ın (Leila Negra) dokunaklı yaşam öyküsüyle besleniyor. Atkinson, Nejar’ın 1940’larda Nazi propaganda filmlerinde oynamaya zorlanışından, 1950’lerde “Leila Negra” adıyla bir çocuk yıldız olarak parlayışına uzanan hayatını, devasa bir gümüş jelatin baskı ve sanatçının diskografisini barındıran bir müzik kutusuyla (jukebox) onurlandırıyor. Enstalasyonun içinde sessizce parlayan bir kalıp fildişi sabunu (Ivory Soap), Nejar’ın otobiyografisindeki o yürek burkan anıya; sırf teninin rengi yüzünden kendisine “kirli” olduğu hissettirildiği için banyoda derisini soyarcasına keselediği çocukluk yıllarına hüzünlü bir atıf yapıyor.
Atkinson’ın arşivsel kazısı, İkinci Dünya Savaşı sonrası işgal Almanyası’nda doğan ve “Brown Babies” (Esmer Bebekler) olarak adlandırılan çocukların trajik kaderine ışık tutuyor. Federal İstatistik Ofisi verilerine göre 1956 yılına gelindiğinde, Afro-Amerikan askerler ve Alman annelerden dünyaya gelen çocukların sayısı 5.000’e ulaşmıştı. Ancak bu çocuklar birer “insan” olarak değil, 1952’deki meşhur parlamento tartışmalarında CDU’lu siyasetçi Luise Rehling tarafından “iklimsel koşullarımıza uygun olmayan, özel türden bir ırksal problem” olarak yaftalanmışlardı. Sergide bu dönemi simgeleyen, o dönemin çok popüler filmi Toxi’den esinlenen oyuncak bebek, bu kez Atkinson tarafından bir Black Panther kostümüyle giydirilmiş şekilde karşımıza çıkıyor; bu, pasif bir kurban rolünden siyasi bir aktivizme ve güç kazanımına (empowerment) doğru atılan sanatsal bir çığlığı simgeliyor.
2025 yılı aynı zamanda, Almanya’nın savaş sonrası hayata tutunmasını sağlayan CARE paketi programının 80. yıl dönümünü simgeliyor. Atkinson, bu paketleri ve içindeki toz süt, sabun gibi temel maddeleri serginin nesne odaklı anlatısına dahil ederek, hayatta kalmanın maddiyatını gözler önüne seriyor. On milyonlarca paketin üçte birinin ulaştığı Berlin’de bu kutular, sadece birer yardım malzemesi değil, aynı zamanda Amerika ve Almanya arasındaki o karmaşık, çok katmanlı ve bazen de hiyerarşik bağın birer sembolüydü.
Atkinson’ın minimal ama “yoğun” sunumu, görünüşte birbirinden bağımsız nesnelerin nasıl büyük bir tarihsel yapbozun parçaları olduğunu ustalıkla kanıtlıyor. Her bir belge ve her bir ses, kurumsal arşivlerin kasıtlı boşluklarını doldurmak için oraya yerleştirilmiş gibi. “EBENHOLZ”, 7 Şubat 2026’ya kadar Potsdamer Strasse’de ziyaretçilerini beklerken, bizi sadece geçmişe bakmaya değil; o geçmişin bugünün Almanya’sını nasıl hâlâ şekillendirdiğini, nelerin dışarıda bırakıldığını ve nelerin artık “görünür” kılınması gerektiğini düşünmeye davet ediyor.
Sergi Künyesi:
-
Sanatçı: James Gregory Atkinson
-
Sergi Adı: EBENHOLZ
-
Mekân: Galerie Thomas Schulte (Potsdamer Strasse), Berlin
-
Tarih: 7 Şubat 2026 tarihine kadar
-
Küratöryel Metin: Dr. Eric Otieno Sumba
