Charlottenburg’un ağırbaşlı sokaklarında yürürken, Zilberman’ın eski bir Berlin apartmanındaki galerisine girmek, sadece bir sergi alanına değil, kolektif hafızanın tozlu odalarına sızmak gibi hissettiriyor. İz Öztat, “Done with evil-doing” (Kötülükle İşimiz Bitti) başlıklı solo sergisiyle Apartman No:26’nın Berlin katında pencereleri ardına kadar açıyor ama içeriden yükselen hava bu kez biraz tekinsiz. Serginin ismi, Wilhelm Busch’un 1865 tarihli Alman klasiği Max ve Moritz’in o meşhur son cümlesinden ödünç alınmış. İki yaramaz çocuğun fırında ekmek hamuruna sarılması ve nihayetinde değirmende öğütülerek ördeklere yem edilmesiyle biten bu hikâye, Öztat’ın elinde otoriter bir toplumun soğuk ahlak yasalarını deşifre eden bir neştere dönüşüyor. “Artık kötülükle işimiz bitti” cümlesi, aslında kimin kurban kimin fail olduğunun karıştığı, cezalandırmanın bir toplumsal ayine dönüştüğü o karanlık eşiği temsil ediyor. Neden okumalısınız? Çünkü bu sergi, itaat etmenin estetiğini ve başkaldırmanın bedelini Alman kültürel kodları üzerinden yeniden tanımlıyor.
Sanatçı, Zilberman’ın burjuva kimliğini; o görkemli parkeleri, tavan süslemelerini ve Berlin evlerinin imzası olan kahverengi çini sobayı birer suç mahalli gibi kullanıyor. Sobanın dekoratif yüzeyiyle kurduğu mekâna özgü diyalog, kusursuz görünen cephenin ardındaki kusurları görünür kılıyor. Normalde zımparalanması gereken döküm dikişlerini açıkta bırakarak, “şeytanın ayrıntıda gizli olduğu” o ince çatlakları, küçük boynuzları ve gözetleme deliklerini sobanın yüzeyine işliyor. Bu deliklerden ve yan taraftaki Surrender serisi suluboyalardan görünen parçalanmış tenler, bağlı bedenler ve haz ile kontrol arasındaki o ince oyun, burjuva ahlakının röntgenci bakışına sert bir karşı-imgesi sunuyor. Öztat, bu mekanlarda sadece dekorasyonu değil, mülkiyetin ve iktidarın estetiğini de baştan aşağı yeniden yorumlayarak galerinin her köşesine yayıyor.
Serginin kavramsal dokusu, Alman kukla tiyatrosu Kasperle’den Faust efsanesine kadar uzanan geniş bir anlatı ağını içine çekiyor. Özellikle 1937’de Nazi rejimi döneminde yasaklanan ve ensemble’dan çıkarılan Ölüm figürünün yokluğu, Öztat için devlet şiddetinin susturulduğu ve yasın yasaklandığı tarihsel bir bastırma sembolü. Return of the Death Puppet serisiyle bu kayıp figürü geri çağıran sanatçı, aynı zamanda topladığı el kuklalarındaki Şeytan figürünün ırkçı temsilleriyle de hesaplaşıyor. Rest ve Here and Now, and After? gibi video yerleştirmelerinde ise sınırları, kırmızı bantlarla çizilen bölgeleri ve ulusal anlatıların dışarıda bıraktıklarını sorguluyor. Faust’un şeytanla yaptığı pazarlık, sanatçının devletle olan anlaşması ve erotik güç oyunları arasındaki paralellikler, rıza ve reddedişin politik birer araç olarak nasıl kullanılabileceğini gösteriyor.
İz Öztat, uzun yıllardır süregelen Zişan (1894–1970) ile olan “hayali” iş birliğinden bu yana geliştirdiği spekülatif anlatılarını, bu sergide hicvin keskin diliyle birleştiriyor. Serginin sonunda karşımıza çıkan eski bir çalışma masası, bilginin üretildiği ama aynı zamanda baştan çıkarmanın ve iktidarın kurgulandığı o mahrem alanı temsil ediyor. Öztat, izleyiciyi sadece seyretmeye değil, bu karmaşık “pazarlık” ağının içinde kendi sorumluluğunu ve durduğu yeri sorgulamaya davet ediyor. Kötülükle işimiz gerçekten bitti mi, yoksa o sadece yeni bir yüzeyde, daha kusursuz bir maske altında mı karşımıza çıkıyor? Berlin katımızın bu kışkırtıcı sergisi, 3 Mayıs 2026’ya kadar Zilberman’da sizi bekliyor.
