Pippy Houldsworth Gallery, 25 Nisan 2026‘ya kadar devam edecek olan “Language Between Us” (Aramızdaki Dil) başlıklı karma sergisiyle bizi Kuzey Amerika’nın yerli halklarının sarsılmaz direnişine ve zengin kültürel mirasına tanıklık etmeye davet ediyor.
Native American sanatçılar James Luna, Mario Martinez, Jaune Quick-to-See Smith ve Emmi Whitehorse‘u bir araya getiren bu sergi; Yerli bağımsızlığını yok etmeye ve yerinden etmeye yönelik süregelen çabalara karşı kültürel dayanıklılığı araştırıyor. Resimden performansa, videodan fotoğrafa kadar uzanan bu çok disiplinli seçki; kimlik, sömürgecilik ve tarihi adaletsizlik gibi ağır temaları işlerken, aynı zamanda atalara, toprağa ve ruhsal geleneklere duyulan derin bağlılığı da onurlandırıyor.
Aktivizm ve Klişelerin Yıkımı: Smith ve Luna
Serginin ilk ayağında, sanatı bir eğitim ve aktivizm aracı olarak kullanan, Yerli kültürünün fetişleştirilmesini ve nesneleştirilmesini sert bir dille eleştiren iki güçlü isim karşımıza çıkıyor.
-
Jaune Quick-to-See Smith: Konfedere Salish ve Kootenai Kabileleri vatandaşı olan Smith, meşhur I See Red serisinde kırmızı rengi bir “öfke” sembolü olarak kullanıyor. Eserler, 18. yüzyılın sonlarında Kuzey Amerika’daki yerleşimciler tarafından topraklarından zorla edilen yerlilere takılan aşağılayıcı “kızılderili” (red Indian) isimlendirmesine doğrudan bir eleştiri getiriyor. Sergide yer alan I See Red: Fry Bread (1995) ve I See Red: Indian Fighters (1998) adlı eserlerinde sanatçı; Robert Rauschenberg ve Jasper Johns gibi postmodernistlerin görsel dilini anımsatan gazete kupürleri, reklamlar ve jestüel boya katmanları arasına, geleneksel Yerli yaşamıyla ilişkilendirilen imgeleri kalın siyah çizgilerle hapsediyor.
-
James Luna: Luiseño, Puyukitchum, Ipai ve Meksika kökenli sanatçı, Batı’nın o romantikleştirilmiş “Amerikan Yerlisi” idealini yerle bir ediyor. Eserlerinden End of the Frail (1993), James Earle Fraser’ın 1894 tarihli, “soylu vahşi” kavramını yücelten End of the Trail heykeline acımasız bir yanıt niteliğinde. Fraser’ın yorgun bir atın üzerinde boynu bükük duran Yerli tasvirine karşılık Luna, kendi kolajında tahta bir testere tezgahının üzerine yığılmış ve elinden boş bir içki şişesi sarkan kendi bedeniyle karşımıza çıkıyor. Sanatçının altı kutu birayı sessizce içtiği Drinking Piece (1986) adlı performansı ise, Yerliler arasındaki alkol bağımlılığına dair genellemeleri ve Batı’nın ikiyüzlü “liberal suçluluğunu” yüzümüze çarpıyor.
Toprağın ve Ruhun Soyut Dili: Whitehorse ve Martinez
Serginin diğer yarısında ise direnişlerini daha meditatif, ruhsal ve soyut bir dille ifade eden iki sanatçı yer alıyor. Bu iki isim, atalarına ait sembolleri kitlelerin tüketiminden ve sömürüsünden korumak için somut olanı değil, duyusal olanı (sensorial) kullanmayı tercih ediyor.
-
Emmi Whitehorse: Navajo sanatçısının pratiğinin merkezinde “toprak yönetimi” tartışmaları yatıyor. Amerikan Güneybatısı’nın ovalarındaki, kayalarındaki ve çöllerindeki ince ışık değişimlerinden ilham alan sanatçı, geleneksel manzara resmini reddederek soyutlanmış bir görsel dil benimsiyor. Whitehorse’un eserleri, ruhun, zihnin ve bedenin doğal dünyayla uyumlu dengesini savunan Navajo felsefesi Hózhó‘dan besleniyor.
-
Mario Martinez: Yaqui halkının ruhsal geleneklerinden ilham alan Martinez, doğaya ve atalarının topraklarına duyduğu derin saygıyı, Kolomb öncesi formlara ve desenlere yaptığı dolaylı göndermelerle ifade ediyor. Sergideki Celestialscape (2001) adlı eserinde görülen “çiçek” motifi, Yaqui geleneklerindeki meşhur geyik dansı ritüeline (iyilik ile kötülük arasındaki mücadeleyi ve doğayla dengeyi temsil eden bir ritüel) bağlanıyor.
Farklı dillerin, travmaların ve ruhsal pratiklerin “Yerli kimliğinin çoğulluğunda” nasıl birleştiğini ve tek bir tanıma sığmayı nasıl reddettiğini görmek isterseniz, Londra’daki bu etkileyici sergiyi kaçırmayın:
-
Tarihler: 25 Nisan 2026 tarihine kadar
-
Mekân: Pippy Houldsworth Gallery
-
Şehir: Londra, Birleşik Krallık
