Londra’nın gri dokusundan Berlin’in teknolojiyle harmanlanmış avangart sokaklarına bir köprü kuruyoruz. Apartman No:26’nın bu katında, makinelerin rüya gördüğü, kelimelerin ise toprağa düşen tohumlar gibi filizlendiği bir sergiye konuğuz. Berlin’in mimari hafızası Aedes Architecture Forum, bu kez sadece binaları değil, yapay zekanın (AI) dil ve sanat üzerindeki “mimarisini” ağırlıyor.
“Glitch in a Garden of Whispers”, bizi yapay zekanın rastlantısallığı ile şiirin derinliği arasındaki o ince çizgide yürümeye davet ediyor. Neden mi buradayız? Çünkü bu sergi, teknolojinin soğuk yüzünü değil; bir bahçenin içindeki fısıltılar gibi organik, hata payı olan ve sürekli dönüşen yanını keşfediyor.
Sokak: Fısıltıların Filizlendiği O An
18 March 2026 tarihine kadar kapılarını açan sergi, kavramsal çıkış noktasını tohum kavramından alıyor. Dijital dünyada bir “seed”, rastlantısallığın nasıl dallanıp budaklanacağını belirleyen o ilk parametredir. Berlinli küratör Clara Meister’ın yönetiminde, sanatçılar Ana María Caballero ve Nicole L’Huillier, sergi alanını kelimelerin kokuya, seslerin ise renge dönüştüğü dijital bir bahçeye dönüştürüyor.
Bahçenin İki Farklı Sesi: L’Huillier ve Caballero
Apartmanımızın bu katında, makinelerle kurulan diyalogdan doğan iki farklı evren var:
-
Nicole L’Huillier ve “Cuchicheos”: L’Huillier, şiiri performatif bir form olarak ele alıyor. Cuchicheos (2022) isimli yerleştirmesi, tavandan yere sarkan kauçuk bir ses sistemi gibi görünüyor. Gabriela Mistral’ın bir şiirini, öğrenen algoritmalar aracılığıyla sese dönüştüren sanatçı, bilimkurgu ile şiiri birbirine fısıldatıyor. Ziyaretçilerin sesleri, deprem titreşimleri ve akan suyun gürültüsüyle birleşerek sürekli dönüşen bir “yaşayan arşive” evriliyor.
-
Ana María Caballero ve “Being Borges”: Caballero ise edebiyat dünyasının devlerinden Jorge Luis Borges’in Hayali Varlıklar Kitabı‘nı yapay zekaya yeniden yorumlatıyor. Sanatçı, Borges’in İspanyolca orijinal metinlerini ve İngilizce çevirilerini AI görselleştirme araçlarına birer “komut” (prompt) olarak veriyor. Ortaya çıkan 12 parçalık seri, yapay zekanın dili nasıl yorumladığını ve veri setlerindeki gizli önyargıları (bias) birer “glitch” yani hata estetiği olarak önümüze seriyor.
Teras: Kısa Kısa Sanat Dedikoduları
Berlin’in sanat ekosistemi, bu sergiyle sadece estetik bir deneyim değil, aynı zamanda ciddi bir piyasa tartışması da sunuyor. 23 Şubat 2026 akşamı Aedes’te gerçekleşecek olan “AI and the Art Market” konferansı, koleksiyonerlerin ve galericilerin yapay zekaya bakışını masaya yatıracak. Caballero’nun canlı şiir okumasıyla renklenecek bu gece, “Sanatı makine mi yapar, yoksa ona komutu veren ruh mu?” sorusunu yeniden sorduracak.
Kazan Dairesi: “Yolların Çatallandığı Bahçe”
Borges, 1941 yılında yazdığı Yolların Çatallandığı Bahçe öyküsünde aslında bugünün yapay zekasını öngörmüştü: İçinde tüm olasılıkların aynı anda barındığı bir labirent. Glitch in a Garden of Whispers, bu labirentin içindeki her bir yapay zeka çıktısının, sonsuz olasılıktan sadece biri olduğunu hatırlatıyor.
“Tıpkı bir tohumun toprağa, bir fısıltının kulağa düşmesi gibi; AI da dile çarpar ve sayısız olasılıktan bir yorum yaratır.”
Bu sergi, teknolojinin kusursuzluk vaadine karşı, “glitch”lerin yani hataların içindeki şiiri kutluyor.
Bu dijital bahçenin fısıltıları sizi de heyecanlandırdıysa, Berlin’in yeraltı enerjisini yansıtan diğer içeriklerimiz için Sokak kategorimize bakabilir veya Kazan Dairesi’ndeki film replikleriyle zihninizi tazeleyebilirsiniz.
