Gent’in puslu karanlık odalarından Venedik Bienali’nin Belçika Pavyonu’na, MoMA’nın kalıcı koleksiyonundan New York ve Paris’in prestijli duvarlarına… Dirk Braeckman, çağdaş fotoğrafın en ağırbaşlı ve yavaş isimlerinden biri olarak kırk yılı devirdi. Ancak tuhaftır ki, Londra bu devasa külliyatla ilk kez gerçek anlamda tanışıyor. GRIMM’in Heddon Street’teki mekânında açılan Although, Braeckman’ın Birleşik Krallık’taki ilk solo sergisi. Sanatçı için bu buluşma belki biraz geç, ama tam da görüntü kirliliğinin zirve yaptığı şu çağda tam zamanında bir müdahale.
Görüntü Bombardmanına Karşı Bir “Dur” İhtarı
Braeckman’ı anlamak için önce onun neyi reddettiğini kavramak gerekiyor. O, günümüzün o baş döndürücü, parlak ve yüzeysel görüntü bombardımanına karşı mutlak bir durgunluğu ve griyi seçiyor. Fotoğrafları, ilk bakışta her şeyi ele vermeyen, izleyiciyi dikkatli bakmaya ve belirsizliği kucaklamaya zorlayan katı bir monokromatik yapıya sahip. Onun dünyasında fotoğrafın özü, deklanşöre basıldığı o saniyelik an değil; o andan nihai baskıya kadar geçen, bazen yıllara yayılan meşakkatli sürecin tamamı.
Karanlık Oda: Bir Basım Merkezi Değil, Bir Simya Laboratuvarı
Braeckman için karanlık oda, sadece bir negatifin kâğıda aktarıldığı teknik bir durak değil; aksine her şeyin yeniden keşfedildiği bir belirsizlik alanı. Sanatçı, çekim anında fark etmediği detayları orada, banyoların ve kimyasalların arasında buluyor. Toz zerreleri, kimyasal kalıntılar ve mutlu kazalar onun ellerinde birer aktif güce dönüşüyor.
Serginin en dikkat çekici parçalarından biri olan ECHTZEIT#117-24, bu simyasal sürecin zirvesi niteliğinde. Antwerp’teki FOMU müzesi için hazırlanan bu çalışmada Braeckman, müze arşivinden seçtiği bir gemi imgesini kolaj, yeniden fotoğraflama ve bilinçli bulanıklaştırma yöntemleriyle adeta bir hayalete dönüştürüyor. Gümüşi bir dumanın içinde yarı batmış halde duran bu gemi, artık bir nesne değil, saf bir duygu hali.
Zamanın ve Arşivin Tozu
Braeckman’ın çalışma yöntemi, Roland Barthes’ın o meşhur punctum kavramıyla —izleyiciyi ansızın delip geçen o beklenmedik ayrıntıyla— doğrudan besleniyor. Arşivinde on yıllarca unutulmuş bir negatif, yeniden keşfedildiğinde orijinal bağlamından tamamen kopup yepyeni, tekinsiz bir anlam kazanabiliyor. Bu yüzden Although sergisi, sadece bir fotoğraf sergisi değil; zamanın, kimyanın ve bakışın nasıl birleşip gerçeği yeniden kurguladığının bir kanıtı.
Eğer Londra’nın o hızlı temposundan bir anlığına kopup, grinin en derin tonlarında kaybolmak isterseniz, 30 Mayıs’a kadar Heddon Street’teki bu sessiz istasyona mutlaka uğrayın.
