Karanlıktan Sonraki Kırılgan Eşik: Monia Ben Hamouda ve Berlin’de “After Totality”

Apartman No:26’nın Berlin katına sızarken; bu kez yanımızda Kreuzberg’in yeraltı enerjisini ve Kuzey Afrika’nın kadim kokularını taşıyoruz. Şehrin duvarlarındaki grafitilerin arasından geçip ChertLüdde’nin kapısından içeri girdiğinizde, sizi metalik bir soğukluk değil, havada asılı kalan yoğun bir baharat kokusu karşılıyor. Tunus asıllı İtalyan sanatçı Monia Ben Hamouda, After Totality sergisiyle bizi astronomik bir olaydan çok daha fazlasına, toplumsal bir tutulmanın hemen sonrasına davet ediyor.

Bu katın havası bugünlerde biraz ağır, biraz koruyucu ama kesinlikle uyanışa dair fısıltılarla dolu. Güneş tutulmasında Ay’ın Güneş’i tamamen örttüğü o kısa karanlık anı; sanatçı için savaşın, iklim krizinin ve yükselen radikal ideolojilerin altında ezilen günümüz dünyasının bir metaforu. Ancak asıl mesele, o karanlık anında kalmak değil; ışık yeniden süzülmeye başladığında neyin geride kaldığını görmek. Apartman sakinleri olarak, bu serginin sunduğu kırılgan eşikten geçerken, yıkıntıların arasında yeşeren o tedirgin ihtimali birlikte arayacağız.

Yıkıntıların Arasında Bir Arınma Ritüeli: Reversion (Wudu Diorama)

Serginin kalbinde, galerinin iki odasını ortadan ikiye bölen ve kurtarılmış ahşaplardan inşa edilmiş harabe benzeri bir yapı yükseliyor. Monia Ben Hamouda, bu enstalasyonda İslam mimarisinin estetik kodlarını, Kuzey Afrika’nın mutfak ve şifa kültüründe kullanılan baharatlarla birleştiriyor. Kırmızı-turuncu baharat katmanıyla kaplı bu devasa yapı, sadece görsel bir şölen değil, aynı zamanda duyusal bir koruma kalkanı.

Sanatçının 2022-2026 yılları arasında şekillendirdiği “Reversion (Wudu Diorama)” adlı eseri, fiziksel yıkım ile manevi korunma arasındaki o ince çizgiyi tartışmaya açıyor. İsmini, ibadetten önce gerçekleştirilen ritüel temizlik olan “Abdest”ten (Wudu) alan çalışma, görsel bir çöküşü tasvir ederken aynı zamanda bir arınma alanı yaratıyor. Berlin’in kaotik sokaklarından gelip bu baharat kokulu yapının önünde durduğunuzda, Apartman’ın temelindeki o sarsılmaz ruhu bir kez daha hatırlıyorsunuz: Yıkılmak, yeniden başlamanın ilk adımıdır.

Kimliklerin Çarpışması: İslam Estetiği ve Batı Mirası

1991 Milano doğumlu sanatçı, İtalyan ve Tunus köklerinden beslenen kültürel sinerjiyi, soyut ve figüratif olanın sınırlarında gezdiriyor. Ben Hamouda’nın pratiği, sadece bir kimlik arayışı değil; aynı zamanda Avrupa’nın bugünkü politik gerçeklikleriyle bir hesaplaşma. İslam mimarisinin süsleme geleneklerini mekânsal yerleştirmelere dönüştürürken, bu formların modern Avrupa bağlamındaki yerini sorguluyor.

Almanya’da ilk kez kapsamlı bir şekilde sunulan bu proje, sosyo-politik değişimler karşısında aşınan kültürel temelleri gün yüzüne çıkarıyor. Baharatın koruyucu bir örtü gibi mimari kemerlerin üzerine serilmesi, sanatçının geçmişin mirasını bugünün yıkımından koruma çabası olarak okunabilir. Berlin Tower katımızda yankılanan bu ses, farklı coğrafyaların hikâyelerinin nasıl tek bir çatı altında birleşebileceğinin en zarif örneklerinden biri.

Sergi Detayları:

Sergi Adı: After Totality

Sanatçı: Monia Ben Hamouda

Mekan: ChertLüdde, Berlin

Tarih: 24 Şubat – 02 Nisan 2026